Praca zdalna – zalety i wady

Dynamiczny rozwój współczesnych form komunikacji zmienił nasz sposób porozumiewania się. Kontakty osobiste niejednokrotnie zastępowane są przez szybsze i łatwiejsze formy zdalne. Ta ekspansja mediów cyfrowych i internetu sprawiła, iż powstała nowa forma pracy – praca zdalna.

istockphoto

Rozwój technologii, w szczególności informacyjno-komunikacyjnej, a także konieczność ciągłego dostosowywania współczesnych biznesów do zmiennego otoczenia rynkowego i ciągle rosnących wymagań klientów, przyczyniły się do powstania nowych struktur organizacyjnych i warunków sprzyjających kreatywności, przedsiębiorczości i innowacyjności. Pozwolił również na zmianę formy świadczenia pracy, dając możliwość pracy zdalnej, czyli możliwość wykonywania obowiązków zawodowych przez pracownika poza tradycyjnym miejscem pracy, a następnie przekazywanie jej wyników za pośrednictwem technologii informatycznej. Oczywiście praca zdalna nie może mieć zastosowania do wszystkich rodzajów aktywności zawodowej, a jedynie tych, których wynik można przesyłać pracodawcy w formie elektronicznej. Będą to między innymi prace koncepcyjne, badawcze, organizacyjne, konsultingowe, marketingowe, sprzedażowe czy tłumaczenia.

Może ona mieć charakter regularny, gdy dotyczy pracy np. w wymienionych wcześniej obszarach, lub doraźny. O drugim przypadku mówimy w sytuacji wyjątkowej, gdy np. pracownik musi być w danym dniu w domu, gdyż czeka np. na hydraulika, a w związku z tym pracodawca tego dnia pozwala mu wykonywać swoje obowiązki w domu. Istnieje również inna klasyfikacja telepracy. To taka, gdy pod uwagę bierze się ilość czasu, w jakim pracownik wykonuje swoje obowiązki zdalnie.

Zgodnie z nią e-pracę można podzielić na:

– permanentną – praca zdalna w pełnym wymiarze,
– naprzemienną – pracownik niektóre dni przepracowuje w domu, a inne w biurze,
– uzupełniającą – praca stacjonarna w pełnym wymiarze, w wyjątkowych sytuacjach pracownik zabiera pracę do domu.

Najistotniejsze cechy pracy zdalnej to:

– elastyczność miejsca pracy – bez znaczenia jest to, czy pracownik w trakcie wykonywania swojej pracy przebywa w domu, parku, pociągu, czy nawet na innym kontynencie;
oraz
– elastyczność godzin pracy – samodzielne ustalanie czasu pracy pozwala na wykonywanie jej w dowolnej porze dnia, a nawet nocy.

Zalety pracy zdalnej

Samodzielność i niezależność

Praca zdalna to przede wszystkim większa elastyczność, tak życia zawodowego, jaki i prywatnego. Nie ma tu narzuconych godzin pracy, co daje możliwość wykonywania zadań w czasie swojej najwyższej aktywności intelektualnej i fizycznej. Każdy dostosowuje sobie tryb pracy do siebie. W zależności od tego, czy woli pracować rano, po południu czy wieczorem. Pracuje się wtedy, gdy ma się tzw. wenę. Jest to zaleta, gdy jest się rozliczanym z efektów. Faktem jest też konieczność wypracowania takiego trybu, by ze wszystkimi zadaniami zdążyć na czas. Jednak samoorganizacja daje wiele satysfakcji i pewności siebie. Tym bardziej gdy jest skuteczna i efektywna. Taki tryb pracy pozwala na maksymalne wykorzystanie czasu przeznaczonego na nią i eliminację bezproduktywnych minut czy nawet godzin spędzonych na nierzeczowych zebraniach lub naradach, czy nawet pogaduszkach przy kawie w zakładowej kuchence. Gdy jest się rozliczanym z efektów, czasami oznacza to pracę do późnych godzin nocnych, jednak resztę czasu można poświęcić na spacer, sport, zakupy, wyjście do fryzjera, urzędu, lekarza bądź dentysty i nie wiąże się to z koniecznością zwalniania się, usprawiedliwiania kolejnym osobom swojej nieobecności. I jeszcze jedno – możliwość podróżowania bez ograniczeń. Interesujące szkolenie, konferencja lub wydarzenie w środku tygodnia, na drugim krańcu kraju czy w innym państwie, nie są problemem, jest nim jedynie dostęp do internetu i sprawny komputer.

Oszczędność czasu i pieniędzy

Jedną z największych zalet pracy zdalnej jest oszczędność czasu i pieniędzy, związana z brakiem dojazdów do pracy. Koszty związane z wydatkami na bilety komunikacji miejskiej czy międzymiastowej, a także coraz wyższe ceny paliwa, nie wspominając już o kosztach utrzymania samochodu, powodują, że dla wielu osób ma to niebagatelne znaczenie, a dzięki pracy w domu mogą zaoszczędzić często nawet kilkaset złotych miesięcznie. Zdalny tryb pracy to także alternatywa dla codziennych dojazdów do pracy dla osób, które mieszkają w dużej odległości od niej, a spędzanie kilku godzin dziennie w środkach komunikacji publicznej czy nawet w swoim samochodzie mogłoby uniemożliwić zatrudnienie w danej firmie lub znacząco ograniczyć czas na odpoczynek po pracy i życie rodzinne.

Praca zdalna pozwala także na aktywności zawodowe osób niezamożnych, szczególnie gdy mieszkają one w mniejszych miejscowościach w większej odległości od miejsca pracy. Wtedy tryb pracy zdalnej pozwala na oszczędność związaną z brakiem konieczności zakupu lub wynajmu mieszkania w pobliżu miejsca pracy, czyli przeważnie w większym mieście, a także zorganizowania sobie w nim życia. Co przy wysokich cenach mieszkań, szczególnie w dużych miastach, ma niebagatelne znaczenie.

Przyjazne warunki

Zaletą pracy zdalnej bez wątpienia są przyjazne warunki pracy. Zawsze są one określone przez samego telepracownika. Nie ma znaczenia, czy jest to dom, mieszkanie, ogród, park, kawiarnia, czy nawet plaża. Fakt, że pracuje się u siebie, czy też w miejscu przez siebie wybranym, zawsze daje ogromny komfort i swobodę działania. Zaletą takiego samodzielnego wyboru jest także decydowanie o tym, czy pracuje się w ciszy, bezcennej przy pracy twórczej lub analitycznej, w której łatwo popełnić błąd, gdy warunki pracy są niesprzyjające lub gdy przebiega ona w nieustannym gwarze. Taki dowolny wybór zwykle jest nieosiągalny w standardowych warunkach pracy, gdzie każdy pracownik skazany jest na istniejące okoliczności, a przeważnie jest to nieustający gwar i bez przerwy dzwoniący telefon na biurku swoim czy też kolegi.

Zaufanie, szacunek, identyfikacja

Praca zdalna, jako ściśle projektowa, wymaga innego systemu zarządzania. Przy jej organizacji zupełnie nie sprawdzają się tradycyjne metody hierarchicznej koordynacji oraz kontroli. Taki system wymaga uruchomienia pokładów obopólnego zaufania i szacunku tak pracownika do organizacji, jak i odwrotnie. Bo przecież brak zaufania i szacunku oznacza zacofanie gospodarcze, przekłada się na niski poziom kapitału społecznego, co w dalszej kolejności warunkuje dobrobyt i zdolność do konkurowania. Czyli im wyższe obopólne organizacyjne zaufanie i szacunek, a one są niezbędne w telepracy, tym większa konkurencyjność na zmieniającym się rynku i tym większe zyski dla organizacji. Mało tego, wysoki poziom wzajemnego zaufania i szacunku skorelowany jest wprost z poziomem identyfikacji z organizacją, projektem, powierzonymi zadaniami, a to przekłada się na wydajność i efektywność.

Korzyści dla zdrowia i rodziny

Praca zdalna to także ograniczenie codziennego stresu, który ma istotny wpływ na nasze zdrowie. Eliminacja stresu, np. tego związanego z codziennymi dojazdami do pracy, a spowodowanego często niepewnością, czy tym razem ta komunikacja zawiedzie i spóźnienie gotowe, czy też nie, może istotnie wpłynąć na nasze samopoczucie, a w konsekwencji także na wydajność i efektywność naszej pracy. Także bezstresowe rozpoczęcie dnia pracy najważniejszym posiłkiem w ciągu dnia, jakim jest śniadanie, tylko z korzyścią wpłynie na nasze zdrowie, a w sumie – na jakość wykonywania obowiązków zawodowych i możliwość ich wykonywania do późnej starości. Tryb zdalnej pracy to także poprawa życia osobistego, np. przez możliwość spędzania większej ilości czasu z rodziną, łatwiejszego planowania wspólnego wypoczynku czy lepszego łączenia pracy zawodowej i obowiązków domowych.

Globalne korzyści społeczne

Eliminacja konieczności codziennego dojeżdżania do pracy sprzyja aktywizacji zawodowej osób mieszkających w obszarach słabiej rozwiniętych lub tam, gdzie jest większa stopa bezrobocia, bezpośrednio przyczyniając się do rozwoju właśnie tych obszarów. To także szansa na zatrudnienie dla osób niepełnosprawnych, które mogą być aktywne zawodowo bez wychodzenia z domu, co często jest dla nich olbrzymią przeszkodą. W związku z czym taka forma pracy staje się szansą dla tych ludzi na wykonywanie swojego zawodu i podjęcie zatrudnienia, co przyczynia się do wzmacniania poczucia zaangażowanie i bycia potrzebnym, a to cechy dobrego pracownika.

Wady pracy zdalnej

Samokontrola

Swobodne zarządzanie swoim czasem pracy w trybie pracy zdalnej może niekiedy przemienić się w jej wadę, a dla niektórych może być ona nawet tragiczna w skutkach. Taki tryb pracy wymaga zarówno uporu, pilności, jak i silnej woli. Jeżeli ich nie ma lub są słabo wypracowane, ryzyko jest duże. Wokół jest przecież tyle rozpraszaczy, jak konieczność szybkich zakupów w pobliskim sklepie, zrobienia obiadu, prania czy niewielkich porządków. To wiele pokus skłaniających do porzucenia obowiązków i może się zdarzyć, że będą one przeszkodą w wykonywaniu zadań na czas. W pracy zdalnej samodzielność organizacji swojej pracy to konieczność narzucenia sobie sporej dyscypliny, by wszystkie zadania zrealizować na czas. To wymaga określenia harmonogramu działań, którego należy przestrzegać, a gdy wystąpi potrzeba dodatkowej przerwy, dzień pracy należy tak przeorganizować, by rozpoczęte zadanie zakończyć z sukcesem. Jednak jeżeli jest się osobą dobrze zorganizowaną lub która solidnie pracuje nad swoją silną wolą, raczej nie będzie z tym większego problemu.

Ciągle w pracy

Poczucie uwięzienia w czterech ścianach domu czy mieszkania – to kolejne potencjalne wyzwanie dotyczące pracy zdalnej. Codzienna praca w tym samym otoczeniu, które jest zarazem miejscem pracy i miejscem do życia, w jednej pozycji, przy tym samym biurku. W takich warunkach łatwo zatracić granicę między pracą a życiem prywatnym i czasem wolnym. Dlatego dobrze co jakiś czas przełamać codzienną rutynę, zmieniając otoczenie, w którym się pracuje, przenosząc się do innego pomieszczenia, a nawet kawiarni czy parku. Czasami to także praca w niestandardowych godzinach i w nienormowanym czasie.

Izolacja

Praca to nie tylko wykonywanie swoich obowiązków, lecz także kontakty ze współpracownikami. W pracy zdalnej jest się pozostawionym samemu sobie, skazanym wyłącznie na swoje towarzystwo. Jeżeli nie jest się typem samotnika, brak kontaktu z innymi podczas rozmowy, brak przerwy obiadowej czy pomocy przy bardziej skomplikowanych projektach może być problemem i zarazem wadą pracy na odległość.

Niezrozumienie

Nie wszyscy rozumieją, co to znaczy praca zdalna, a bardzo często są to domownicy, którym trudno narzucić dyscyplinę, gdyż obecność w domu rodzica, dziecka czy partnera, czyli telepracownika, rozumieją jako pełną dostępność – bo przecież – skoro już jesteś w domu, to dlaczego nie możesz wyprać czy przygotować obiadu, pójść na pocztę czy po zakupy? Podejście takie często też rodzi nieporozumienia, gdyż często trudno im zrozumieć, że praca zdalna również wymaga skupienia, o które czasami zdecydowanie trudniej w gwarnym domu niż w biurze. Dlatego też, aby pracować zdalnie, warto nie słuchać opinii innych i tego, co mówią, bo przeważająca część z nich nie zna zasad telepracy i nie wie, że to taka sama praca jak inne, a jedyna różnica to ta, że wykonywana jest w domu.

Podsumowując, praca zdalna ma swoje plusy i minusy, podobnie jak wiele innych aspektów życia. Jej największą zaletą jest bycie panem swojego czasu. Jednak trzeba mieć naprawdę silną motywację, która wypływa z tego, że lubi się to, co się robi, a nie zmusza się do każdej czynności. No i najważniejsze – świadomość, że pracuje się wynikiem, a nie czasem. Dlatego wybór odpowiedniej formy pracy powinien wynikać z indywidualnej i przemyślanej decyzji, by praca była przyjemnością, a nie udręką.

Maria Wawrzyniak
manager HR, trener, coach, Profit
maria.wawrzyniak1@wp.pl

Sam talent to stanowczo za mało, konieczna jest ciężka praca.

Agnieszka Radwańska

Pobierz wydanie 12/2019

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.