Benefity w czasach recesji - jak wspierać pracowników?

Z Piotrem Smoleniem, CEO i współzałożycielem Symmetrical Labs rozmawiała Katarzyna Patalan

fot. materiały własne

Z raportu „Sytuacja finansowa pracowników w Polsce”1 przygotowanego na potrzeby Symmetrica.ai wynika, że ponad połowa pracujących Polaków nie mogłaby funkcjonować bez wynagrodzenia dłużej niż miesiąc. To niepokojące dane.

Niestety prawdziwe i bardzo aktualne. W marcu przeprowadziliśmy badanie, z którego wynika, że 27 procent zatrudnionych nie posiada żadnych oszczędności, które pozwoliłyby im zabezpieczyć podstawowe potrzeby w przypadku utraty źródła utrzymania. Blisko co dziesiąty badany mógłby przetrwać dwa tygodnie bez pensji, a co piąty - miesiąc. Oznacza to, że zachwianie sytuacji zawodowej bądź obniżka wynagrodzenia, które w związku z pandemią COVID-19 mają miejsce bardzo często to realny kłopot bytowy. Gdy przeanalizujemy dane dotyczące tego, jak często brakuje nam środków do końca miesiąca zobaczymy, że faktycznie większość pracowników ma problem z płynnością finansową i „dotrwaniem do pierwszego”.

Jakie jest najczęstsze zachowanie w takiej sytuacji?

Z badania wynika, że w znakomitej większości ograniczamy wydatki. Tak robi aż 65 procent zapytanych przez nas pracujących Polaków. Co czwarty badany pożycza pieniądze od bliskich i znajomych, ale… większość nie lubi tego robić i się tego wstydzi. 37 procent korzysta z kart kredytowych lub debetów na karcie płatniczej. Taka sytuacja bardzo negatywnie odbija się na różnych sferach życia, w tym na efektywności i zaangażowaniu w pracę.

W badaniu czytamy, że u co czwartego pracującego Polaka brak środków powoduje ogromny stres.

Dokładnie tak. Stres ma nie tylko negatywny wpływ na nasze samopoczucie i zdrowie, ale też na efektywność i zaangażowanie w pracy, na ilość popełnianych błędów i absencję chorobową. A to już realne straty dla pracodawcy. Oczywiście obecna sytuacja dla nikogo nie jest komfortowa i mimo, że pracodawcy starają się ochronić miejsca pracy i zadbać o pracowników, nie zawsze są w stanie. Utrzymanie biznesu jest priorytetem. Często kosztem cięć w zatrudnieniu lub uposażeniu pracowników.

Czy to oznacza, że złota era benefitów minęła?

Otoczenie biznesowe zostało przemodelowane. Powoli opada kurz i zaczynamy przyglądać się nowej rzeczywistości. Oznacza to, że nastaną nowe warunki rynkowe, jednak nie wieszczyłbym ani dramatycznych końców, ani początków. Rola benefitów w organizacji się nie zmieni – nadal będą skutecznym narzędziem dbania o pracowników, motywowania i budowania zaangażowania. Nadal będą również kształtowały kulturę organizacji i budowały przewagi konkurencyjne firmy jako pracodawcy.

Nie łudźmy się – o najlepszych pracowników wciąż trzeba będzie konkurować. Oczywiście pewne rozwiązania sprawdzą się lepiej w trudnych czasach, inne zyskają niższy priorytet. To będzie też spory test dla pracodawców, którzy będą musieli dobrze zidentyfikować aktualne potrzeby pracowników i jednocześnie nie nadwyrężać ograniczonego recesją budżetu.

Czy benefity finansowe zaczną odgrywać większą rolę w koszyku świadczeń pozapłacowych?

Tak. Nie możemy zapominać, że pracodawca pełni przede wszystkim rolę finansową, a podstawową potrzebą każdego pracownika jest zaspokojenie potrzeb bytowych. Fajnie jeśli lubimy swoją pracę, spełniamy się w niej i odczuwamy satysfakcję, ale przede wszystkim chodzimy do pracy, by zarabiać. Możemy się wolontaryjnie czy hobbystycznie realizować w wielu inicjatywach, ale są one podrzędne wobec podstawowych potrzeb materialnych. Dlatego w czasie kryzysu i dekoniunktury pracodawca musi przede wszystkim zabezpieczyć sferę finansową. Robi to głównie zapewniając wynagrodzenie, ale też świadczenia dodatkowe takie jak ubezpieczenia, programy emerytalne, pożyczki czy elastycznie wypłacaną pensję oraz zaliczki.

Pracownicy oczekują takich rozwiązań?

Z naszego badania wynika, że dodatkowym wsparciem finansowym ze strony pracodawcy jest zainteresowana zdecydowana większość pracowników. Prawie 80 proc. ankietowanych uważa, że pożyczka od pracodawcy to lepsze rozwiązanie, niż pożyczka z banku czy innej instytucji finansowej i aż 55 procent chciałoby z takiej możliwości skorzystać. Jeszcze większa grupa zatrudnionych – 60 proc. – byłaby zainteresowana wcześniejszą wypłatą części bądź całości swojego wynagrodzenia. To pozwoliłoby im elastycznie zarządzać domowym budżetem i wspierać się w przypadku nieoczekiwanych wydatków. Jednocześnie uchroniłoby to pracowników przed kosztownymi, krótkoterminowymi pożyczkami od banków czy innych instytucji finansowych. To bardzo etyczne rozwiązania, a jednocześnie benefity realnie odciążające mocno odchudzony portfel pracującego Polaka.

Co na to pracodawcy, którzy i tak liczą się z koniecznością optymalizacji kosztów i ewentualnymi cięciami w wielu obszarach biznesowych?

Ponownie odwołam się do badania „Sytuacja finansowa pracowników w Polsce”, w którym czytamy, że ponad 1/3 respondentów potwierdziła, że ich pracodawca nie oferuje żadnego dodatkowego wsparcia finansowego. Tymczasem zmiana jednego parametru - częstotliwości wypłat - lub zaoferowanie pracownikom narzędzi do gospodarowania już wypracowaną częścią swojego wynagrodzenia, dałoby pracownikom dużo większy komfort i niezależność od drogich produktów finansowych. Przy czym dla pracodawcy wcale nie oznacza to dodatkowego obciążenia ani pod względem finansowym, ani pod względem nakładu czasu i pracy po stronie zespołu odpowiadającego za kadry i płace. Postrzegam to także jako przejaw odpowiedzialności i pomocy, jaką pracodawcy mogą naprawdę łatwo zaoferować pracownikom.

Trochę na zasadzie obecnie prowadzonych akcji „Pracodawcy-Pracownikom”?

Tak, również. Dobrze to Pani ujęła.

Z drugiej strony rodzi się obawa, że pracownik, który już dziś ma problem z przysłowiowym „wiązaniem końca z końcem” wcześniej wybierając całość lub część pensji popadnie w jeszcze większe problemy finansowe.

Proszę się zastanowić, co zazwyczaj dzieje się, gdy pracownik ma sytuację podbramkową i musi znaleźć pieniądze na nieprzewidziany wydatek? Jeśli nie pożycza ich od najbliższych, co jak wspominałem jest najczęściej wybieraną opcją - korzysta z różnego rodzaju produktów finansowych. Zazwyczaj zwiększa debet na karcie, korzysta z karty kredytowej lub pożyczek. Jednak nie każdy pracujący ma dostęp do takich produktów finansowych.

Rynek usług finansowych nie jest niestety symetryczny, co oznacza, że nie wszyscy mają na nim równe szanse. Część zatrudnionych o niższych dochodach nie spełnia warunków kredytowych i jest zmuszona korzystać z naprawdę drogich rozwiązań czy „chwilówek”, co w skrajnych przypadkach może doprowadzić do spirali zadłużenia i naprawdę poważnych kłopotów finansowych. W takim świetle skorzystanie z własnych, już wypracowanych pieniędzy stanowi doskonałą i etyczną alternatywę. By uniknąć dodatkowych zagrożeń wynikających z nieodpowiedzialnych zachowań finansowych, pracodawcy mogą również postawić na edukację finansową, która także może być istotnym elementem polityki benefitowej.

Czyli nowa rola pracodawcy w rzeczywistości post-Covid to poniekąd wypełnienie luki w dostępie do produktów finansowych?

Jeszcze przed wybuchem epidemii COVID-10 pracodawca był najbardziej zaufaną instytucją społeczną według Edelman’s Trust Barometer, choć teraz – w najnowszej aktualizacji badania, stały się nią rządy – nadal to od szefa pracownicy oczekują wsparcia i do niego chcą się zwracać w przypadku problemów. Trudna sytuacja gospodarcza popycha pracowników do korzystania z usług banków i innych instytucji, w których ceny usług są wysokie i nie zawsze jasno skomunikowane. Te wszystkie zasady spisane „małym druczkiem, drobnym maczkiem”, gwiazdki, odwołania i tym podobne sprawiają, że ludzie przestają ufać instytucjom finansowym i to jest miejsce, w którym faktycznie może się doskonale odnaleźć pracodawca. To właśnie pracodawca jest najlepszym gwarantem dla swoich pracowników. Jednocześnie ma on dostęp do prostych i wygodnych rozwiązań, które mogą realnie poprawić byt pracownika, nie obciążając przy tym ani bieżących przepływów finansowych organizacji, ani nie generując dodatkowej pracy w obszarze kadrowo-płacowym.

Dziękuję za rozmowę.

1 Badanie „Sytuacja finansowa pracowników w Polsce 2020” zrealizowane w dniach 18-27 marca 2020 z pomocą metodologii CAWI (Computer Assisted Web Interviews) przez agencję badawczą ARC Rynek i Opinia na zlecenie Symmetrical Labs. Partnerem merytorycznym badania i autorem raportu jest Great Digital.

Staram się w swoim życiu dostrzegać dobre rzeczy, bo dobro przyciąga dobro.

Joanna Mendak

Pobierz wydanie 09/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.