Śmiech jako metoda redukcji stresu

Stres był, jest i w przyszłości prawdopodobnie też będzie nieodłączną częścią życia człowieka. Reakcja stresowa wykształciła się podczas tysięcy lat ewolucji, więc gdyby była błędem, to nie przetrwałaby do dziś - tymczasem nadal wiernie nam towarzyszy. Co więcej, ludzie jako gatunek przetrwali między innymi dzięki jej istnieniu.

rys. istockphoto

Bo to właśnie reakcja stresowa umożliwiała naszym przodkom skuteczną mobilizację i natychmiastową reakcję w obliczu nagłego, fizycznego niebezpieczeństwa i zagrożenia życia jakim niewątpliwie było spotkanie na swojej drodze „dzikiego zwierza”. Gra toczyła się wówczas o wysoką stawkę – kolację – można było albo zdobyć kolację albo samemu stać się kolacją. Nic więc dziwnego, że w takiej sytuacji organizm błyskawicznie uruchamiał różne procesy fizjologiczne, by dostarczyć mięśniom jak najwięcej energii do działania: ucieczki lub walki. Ta automatyczna odpowiedź organizmu na bezpośrednie zagrożenie umożliwiała zatem przeżycie. Również dzisiaj, w sytuacji realnego niebezpieczeństwa reakcja stresowa pełni tę samą kluczową rolę co kiedyś – może uratować życie.

Jest jedno „ale” – otóż „czasy się zmieniły”. Zagrażające życiu sytuacje przydarzają nam się obecnie stosunkowo rzadko (na szczęście!). Przyczyny stresu mają głównie charakter psychologiczny i społeczny. Stresory takie jak chociażby trudności w pracy, konflikty rodzinne, pierwsza randka czy problemy finansowe ciężko byłoby zaklasyfikować do kategorii zdarzeń bezpośrednio zagrażających życiu. Tymczasem mózg nie różnicuje stresorów i zawsze „bije na alarm” tak, jakby zobaczył lwa. Psychospołeczne stresory nie wymagają tak silnej odpowiedzi, fizycznej reakcji walki czy ucieczki, więc nadwyżka energii uwolniona w obliczu stresu nie zostaje wykorzystana.

Co więcej, często jest tak, że współczesne stresory są stresorami przewlekłymi, a nawet chronicznymi. A kiedy taki stresowy alarm utrzymuje się przez dłuższy czas i organizm nie wraca do stanu równowagi, reakcja stresowa przestaje być adaptacyjna. Stres zaczyna przynosić szkody, których lista jest długa. Wśród takich negatywnych konsekwencji długofalowego stresu wymienić można między innymi: choroby układu sercowo – naczyniowego, osłabienie działania układu immunologicznego, zaburzenia pamięci, zaburzenia depresyjne czy wypalenie zawodowe.

Radzenie sobie ze stresem

Zatem ludzie próbują radzić sobie ze stresem podejmując przeróżne działania realizujące jedną z dwóch funkcji: zadaniową, gdzie celem jest rozwiązanie problemu lub samoregulacji emocji, gdzie efektem ma być zmiana własnego stanu emocjonalnego, obniżenie napięcia, powstanie pozytywnych uczuć.
I właśnie w tym miejscu szczególną uwagę warto zwrócić na nieco zapomnianą, a dostępną wszystkim, prostą i skuteczną metodę radzenia sobie ze stresem jaką jest śmiech, czyli fizjologiczne zjawisko polegające na odruchowych, mimowolnych skurczach mięśni, którym towarzyszy rytmiczne oddychanie oraz charakterystyczny dla każdej osoby dźwięk.

Tak, to nie żart

„Na poważnie” śmiechem i jego wpływem na człowieka zajmuje się nauka zwana gelotologią, natomiast jednym z praktycznych zastosowań śmiechu dla zdrowia jest metoda tzw. jogi śmiechu (inaczej śmiechojogi).

O jodze śmiechu

Joga śmiechu to metoda redukcji stresu i poprawy jakości życia, której twórcą jest lekarz medycyny, Madan Kataria. Doktor Kataria opracował założenia jogi śmiechu w 1995 w Indiach, a dziś,  25 lat później, jest ona praktykowana w ponad stu państwach na całym świecie, np. w USA, Rosji, Danii, Niemczech. Zyskuje również coraz większą popularność w Polsce.
Joga śmiechu opiera się na założeniu, że śmiech przynosi człowiekowi korzyści zdrowotne, niezależnie od tego czy jest spontaniczny czy też wywołany, czysto fizjologiczny. Dlatego zajęcia polegają na intencjonalnym wywoływaniu śmiechu poprzez różnego typu ćwiczenia i zadania. Tym samym śmiech jest tu sprowadzany (przynajmniej wyjściowo) do ćwiczenia fizycznego. Nie jest przy tym ważne, jakie poczucie humoru czy jaki nastrój ma osoba uczestnicząca w zajęciach. Najważniejsze jest podjęcie decyzji o aktywnym zaangażowaniu w zajęcia, podążanie za instrukcjami trenera oraz wykonywanie ćwiczeń z otwartością i bez oceniania.

Joga śmiechu ma postać zajęć grupowych. Wywołany śmiech przeradza się szybko w śmiech naturalny, następuje bowiem zjawisko tzw. zarażania się śmiechem od innych. Poprzez neurony lustrzane człowiek odczytuje emocje innych i dostraja się do nich swoimi uczuciami, w tym przypadku reagując naturalnym śmiechem i wesołością.
Zajęcia jogi śmiechu to proste ćwiczenia ruchowe i tzw. zabawy śmiechowe, często z elementami wokalnymi lub tanecznymi. Przeplatane są one ćwiczeniami oddechowymi i to właśnie praktykowanie technik oddechowych łączy je z tradycyjną jogą. Same ćwiczenia ruchowe są natomiast inne niż w tradycyjnej jodze. Mogą być praktykowane przez osoby w różnym wieku i o różnej sprawności fizycznej.

Śmiech to zdrowie

Śmiech przynosi szereg korzyści dla organizmu człowieka. Przede wszystkim, będąc specyficzną formą aktywności fizycznej, śmiech i towarzyszące mu ruchy uruchamiają mięśnie niemal całego ciała, co pozwala spalić nadwyżkę energii i zredukować napięcie wynikające ze stresu, jak również poprawia naszą kondycję.

Śmiech pozytywnie wpływa na układ oddechowy. Dzięki niemu pogłębiamy wdech i wydech, co usprawnia wymianę gazową i zwiększa pojemność oddechową naszych płuc. Prezentowane w trakcie zajęć techniki oddechowe są prostym, szybkim i skutecznym narzędziem dla zachowania lub odzyskania spokoju w sytuacji stresowej.

Śmiech wywiera pozytywny efekt na układ sercowo - naczyniowy, między innymi stabilizując pracę serca czy też obniżając ciśnienie krwi.

Śmiech oddziałuje na układ nerwowy, wprowadzając organizm w tryb regeneracji i obniżając poziom tzw. hormonu stresu, czyli kortyzolu. Dodatkowo, pod wpływem śmiechu zwiększa się wydzielanie endorfin odpowiedzialnych za dobre samopoczucie.

Śmiech pobudza układ immunologiczny, dzięki czemu organizm może skuteczniej bronić się przed infekcjami. To szczególnie ważne w przypadku osób doświadczających przewlekłego stresu, u których pod wpływem stresu odporność spada.

Wreszcie, strefa psychospołeczna to kolejny obszar, dla którego śmiech ma istotne znaczenie, bo śmiech rozładowuje zahamowania, pobudza otwartość, kreatywność, elastyczność. Śmiech wprowadza klimat beztroskiej dziecięcej zabawy i budzi w nas, poważnych i zestresowanych dorosłych, uśpioną radość i spontaniczność.

Warto się śmiać

Racją miał więc Adam Asnyk pisząc w swoim utworze „Replika”: (…)Śmiech jest dobry, śmiech jest zdrowy, Uspokaja słabe nerwy (…) (…) W śmiechu szukać trza lekarstwa (…).

Joga śmiechu pomaga w walce ze stresem na wiele różnych sposobów. Uniwersalne korzyści płynące ze śmiechu sprawiają, że zajęcia jogi śmiechu odbywają się nie tylko w szkołach jogi śmiechu czy w czasie wydarzeń sportowych, ale też w firmach, w szkołach i na uczelniach, w szpitalach, w klubach seniora, a nawet … w więzieniach.

Los nie zawsze daje nam powody do naturalnego i sytuacyjnego śmiechu. Warto wziąć sprawy w swoje ręce. Można aktywnie przeciwdziałać skutkom doświadczanego stresu. Jak? Po prostu często i systematycznie się śmiejąc – ho ho, ha ha ha!

Ewelina Supińska
psycholog, instruktor jogi śmiechu Sztuka Relaksu
ewelina@sztukarelaksu.pl

Warsztat i rzemiosło ponad wszystko.

Adam Sztaba

Pobierz wydanie 07_08/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.