Renesans samokształcenia

Może to zabrzmi trywialnie, ale każda zmiana niesie ze sobą zagrożenie lub szansę. To my decydujemy, jak się do niej odniesiemy. Wstrzymanie światowej gospodarki na dwa miesiące z powodu pandemii COVID-19 wywołało ogromne straty finansowe w wielu przedsiębiorstwach. W pierwszej kolejności redukcja kosztów dotknęła obszar szkoleń. Jednocześnie kadra kierownicza jest świadoma, że współczesna gospodarka jest oparta na wiedzy i innowacyjności. Ten stan rzeczy zrodził potrzebę tanich i efektywnych metod szkoleniowych, takich jak samokształcenie nazywane self directed leraning.

fot. istockphoto

Tradycje samokształcenia są tak stare, jak ludzkość. Największe umysły cywilizacji takie jak Archimedes, Leonardo da Vinci czy Nicola Tesla, w naszym rozumieniu byli „samoukami”. Może to świadczyć o tym, że metoda jest naturalna i przyjazna człowiekowi. Niepokoić może jednak fakt, że zaprezentowane przykłady to tytani umysłu, geniusze. Praktyka udowadnia, że stosując to naturalne człowiekowi podejście do zdobywania wiedzy, w połączeniu ze współczesnymi zdobyczami technicznymi oraz wiedzą na temat uczenia się, jesteśmy w stanie wesprzeć każdą zmotywowaną jednostkę do samodzielnego rozwoju.

Self Directed Learning jako metoda

Przyjrzyjmy się zatem, jak dotychczas przebiegały procesy rozwojowe w organizacjach, aby uzmysłowić sobie zalety samokształcenia. Standardowy plan rozwojowy pracowników zwykle ogłaszany jest na początku roku w oparciu o strategie przedsiębiorstwa, badanie potrzeb szkoleniowych oraz wyniki oceny okresowej. Jest dość „sztywny” i mało responsywny na potrzeby rynku, bo czy potrzeby zdefiniowane rok wcześniej są jeszcze aktualne wobec dynamicznych zmian na rynku w świecie VUCA (Volatility – zmienność, ulotność, Uncertainty – niepewność, Complexity – złożoność, Ambiguity – niejednoznaczność)?

Samokształcenie ma wiele zalet będących przeciwwagą dla tradycyjnego scentralizowania procesów rozwojowych w organizacjach i może się stać ich doskonałym uzupełnieniem lub następcą. Oczywiście na pierwszym miejscu pojawia się relatywnie niski koszt dla organizacji oraz brak potrzeby zapewnienia infrastruktury czy logistyki związanej z salami szkoleniowymi oraz delegacjami poza miejsce pracy. Dla uczestników programów self directed learning to wolność uczenia się w dowolnym miejscu - nie tylko w biurze, ale także w warunkach home office, przed własnym komputerem, czy w bibliotece.

Badania w zakresie efektywności uczenia się osób dorosłych prowadzone przez Davida Colba, Petera Honeya, Allena Mumforda czy Davida Golemana zwracają uwagę na indywidualne tempo przyswajania wiedzy. Podczas centralnie zarządzanych szkoleń tempo jest stałe niezależnie od postępów czynionych przez jego uczestników. W poniższym zestawieniu widzimy zarówno zalety, jaki i wady tej metody kształcenia.

Implementacja SDL w organizacji?

W mojej dotychczasowej praktyce szkoleniowo-konsultanckiej programy SDL stosowane były w grupach pracowników wybranych w ramach programów talentowych. Stosowano podejście blended learning, polegające na łączeniu klasycznego szkolenia z samokształceniem oraz coachingiem lub mentoringiem. Ciekawe jest, że aż 70 proc. czasu i środków było przekazywane na samokształcenie. Skuteczność procesów opierała się na stworzeniu planu rozwojowego uwzględniającego zarówno indywidualną ocenę potencjału jak i plan sukcesyjny pracownika. Wyznaczenie kluczowych wskaźników osiągania kolejnych etapów pozwala na monitorowanie i raportowanie procesu do działu HR.

W ramach samokształcenia dysponujemy szerokim katalogiem narzędzi rozwojowych. Wszystkie wymienione narzędzia można stosować również online!

Na szczególną uwagę zasługuje action learnig i mentoring jako metody silnie wspierajcie samokształcenie. Ponieważ mentoring był szczegółowo opisywany w poprzednich numerach skoncentruję się na action learnigu. Metodologia została opisana przez Krystynę Weinsterin–Fizgerald w książce „Action Learnig”. Miałem okazję obserwować jej skuteczność podczas prowadzonych osobiście spotkań dla grupy szkoleniowców.

Grupy action learningowe (uczenie poprzez działanie) wspierają uczenie korzystając z siły interakcji społecznych powstających w obrębie zespołu. Liczy on zwykle od 4 do 6 osób, co buduje zaufanie i poczucie bezpieczeństwa. Zespół odbywa regularne spotkania, których celem jest udzielanie sobie wsparcia oraz wymiana doświadczeń i rozwiązań w zakresie indywidualnych celów rozwojowych. Każdy z uczestników ma swój czas „antenowy” 20 minut na przedstawienie swojego problemu zawodowego lub podzielnie się swoim rozwiązaniem. Takie zajęcia są silnie ukierunkowane na działanie (action) i często kończą się deklaracją konkretnych działań w określonym horyzoncie czasowym.

Widzimy, jak wieloma narzędziami możemy rozwijać kompetencje. Ich zbyt duża ilość może powodować utratę celu kształcenia, dlatego cały proces powinien być zarządzany przez dział HR. To zapewni gwarancję standardu i jakości procesów. Warto podkreślić, że jest to rola bardziej administrująca, niż imperatywna.

Podsumowanie

Raport Future of the jobs opublikowany podczas World Economic Forum w 2018, poświęca jeden z rozdziałów kompetencjom przyszłości. Jedną z nich jest tak zwane „crossowanie umiejętności”. Samokształcenie pozwala pracownikowi na rozwijanie tych obszarów wiedzy, które budzą jego ciekawość lub są odpowiedzią na spotykane w pracy wyzwania. Sprzyja to pobudzaniu innowacyjności, przynosząc korzyści organizacjom i pracownikom.

Jednak za tymi wszystkimi aspektami redukowania kosztów, podnoszenia efektywności czy adaptowania się do zmiennej rzeczywistość, stoi nieustająca od zarania dziejów ciekawość ludzka do poznawania świata i mechanizmów nim rządzących. Zwerbalizowana została ona w nieśmiertelnym krzyku Archimedesa „Eureka!”.


Bibliografia:
– Raport Future of Jobs 2018, World Economic Forum, www.weforum.org, stan na 05.2020,
– Sztuka koncentracji jako ukryte dążenie do doskonałości – D.Goleman, Media i Rodzina 2013
– Action Learning, Wienstein-Fitzgerald K., Warszawa, Petit 1999

dr Sylwester Pietrzyk
szkoleniowiec i konsultant zarządzania, wykładowca SAN Warszawa
www.aspekthr.pl, spietrzyk@trenerbiznesu.com.pl

Warsztat i rzemiosło ponad wszystko.

Adam Sztaba

Pobierz wydanie 07_08/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.