Przez nawyki do kompetencji

Każdy chciałby być kompetentny, chciałby rozwinąć kompetencje potrzebne do osiągnięcia lepszych wyników, sukcesów zawodowych, sportowych czy osobistych. Jednak nie zawsze wiadomo, co zrobić, aby rozwinąć u siebie pożądaną kompetencję.

Aby wykształcić w sobie upragniony nawyk, na początku trzeba poznać siebie, czyli dowiedzieć się, co potrafimy robić bardzo dobrze lub poznać swoje słabe strony. Przeprowadzamy badanie; może być ono proste jak formularz z pytaniami dotyczący określonej kompetencji lub bardziej złożone jak ocena 360 czy Develop Center. Gdy mamy już wyniki formularza lub oceny, należy ułożyć plan udoskonalenia. Indywidualny, konkretny, możliwy do realizacji. Ostatnim krokiem będzie przeprowadzenie treningu kompetencyjnego.

Jak prowadzić trening?

Trenowanie nawyków niewiele różni się od treningu na siłowi. Trzeba mieć plan, włożyć wysiłek w jego realizację, pracować regularnie, w przypadku wielu działań koniecznie codziennie, w razie utraty entuzjazmu nie przerywać pracy. Efekt będzie widoczny. Nie od razu, ale o wiele wcześniej, niż nam się wydaje.

Jak długo kształtuje się nawyk?

W wielu teoriach wskazuje się widełki czasowe do kształtowania nawyku na 20–70 dni. Jednoznaczne wskazanie okresu, po którym nawyk uda się rozwinąć, wydaje się niemożliwe. Wiele zależy od potencjału (w tym osobowości), nastawienia (motywacji), umiejętności przeprowadzenia zmiany, okoliczności, a także tego, co będzie przedmiotem wprowadzanej zmiany. W praktyce często wskazywany jest okres 30 dni jako realny do wprowadzenia stałej zmiany albo przynajmniej sprawdzenia, czy zmiana, nad którą ktoś pracuje, jest dla niego odpowiednia. 30 dni to okres, po którym powinien się przyzwyczaić do testowanego oprogramowania, ponieważ najczęściej firmy dają możliwość korzystania z próbnej, darmowej wersji przez miesiąc. Wykorzystując ten mechanizm, można starać się zrobić analogię. Naturalnie ważniejsze jest, aby zdawać sobie sprawę, że nawyku nie uda się wyrobić w weekend czy nawet tydzień.

Ile nawyków mogę wyrobić?

Wszystko zależy od potencjału doskonalenia i poczucia własnej wartości. Jednak jeśli oba elementy są na średnim poziomie, to można przyjąć, że w jednym okresie należy pracować nad 2–3 nawykami. Mniejsza liczba może okazać się nudna, za mało ambitna, a większa trudna do realizacji. Koniecznie trzeba brać pod uwagę to, nad czym się pracuje. Jeśli wyrabiane nawyki będą zabierały czas, to kształtowanie trzech czasochłonnych nawyków może się okazać nieefektywne. Jeśli założyłem, że przez miesiąc: po pierwsze, będę wstawał, gdy zadzwoni budzik, po drugie, będę korzystać z mediów społecznościowych 15 minut dziennie (a wcześniej 1 h) oraz, po trzecie, codziennie będę się uczyć hiszpańskiego przez godzinę, to takie ustawienie rozwoju wydaje się realne do wykonania. Natomiast podjęcie pracy nad wyrobieniem trzech nawyków pochłaniających dużo czasu, np.: 30 minut dziennie piszę blog, godzinę poświęcam na czytanie lektur zawodowych oraz godzinę poświęcam na ćwiczenia sportowe, może się okazać nieporozumieniem, ponieważ w dniach o dużym obłożeniu zadań nie uda się wygospodarować tak wielkiej ilości czasu na trening nawyków. Dlatego zaleca się przede wszystkim rozsądek.

Główne zasady treningu

Nie uda się wykształcić upragnionego nawyku, jeśli nie będzie stałości i cierpliwości w prowadzeniu treningu kompetencyjnego. Nie można nastawić się na szybkie rozwinięcie nawyku. Nie warto co chwilę zmieniać trenowanych ćwiczeń. Zdecydowanie przyda się optymizm, szczególnie w momencie spadku entuzjazmu, jaki zwykle następuje po kilku dniach treningu, gdy wkładany w pracę nad sobą wysiłek nie jest rekompensowany wynikami, co oczywiście jest zrozumiałe, gdyż minęło zbyt mało czasu, by rezultaty były widoczne. Dlatego optymizm przyda się w trudniejszym okresie w treningu. Po mniej więcej trzech tygodniach, gdy trening przyniesie widoczne efekty, ale gdy wykonywana czynność jeszcze nie stanie się nawykiem, optymizm nie będzie już tak bardzo potrzebny, jego miejsce zastąpią uzyskiwane korzyści. Jeśli mówimy o treningu, to automatycznie myślimy o determinacji, stanowiącej jeden z fundamentów skutecznego osiągania celów. Należy bowiem nastawić się na osiągnięcie celu, trenować bez przerywania, podejmować ćwiczenia bez zbędnej zwłoki. Przy takim podejściu szybko okaże się, że oprócz trenowanego nawyku całkiem sprawnie rozwijamy samodyscyplinę.

Jak się motywować?

Pakiet różnych motywatorów jest duży, ale ja wymienię zaledwie kilka z nich. Najlepiej, jeśli sam, przed rozpoczęciem wprowadzania zmiany, wypiszesz na kartce kilka powodów, dla których podejmujesz wyzwanie.
Odpowiedz na pytanie: dlaczego chcesz się zmienić? Do czego potrzebny ci ten nawyk? Kartkę z odpowiedziami zachowaj do końca treningu, spoglądaj na nią szczególnie wtedy, gdy zniknie początkowy entuzjazm. Być może do motywowania siebie wystarczy samo określenie celu i zapisanie go w widocznym miejscu (kalendarz, biurko) bądź też przydatna będzie lista korzyści, jakie uzyskasz z wprowadzenia nawyku w swoim życiu. Innym razem motywujące będzie samo trenowanie, czyli przełamywanie barier, walka z samym sobą. Wsparciem będzie myślenie o realizowanym zadaniu albo proste ustanowienie małych nagród za każdy dzień/ tydzień w treningu. Ostatni element to system kontrolny, który również może się okazać świetnym motywatorem.

Jak kontrolować przebieg treningu?

Tabela rozwoju to jeden ze sposobów na kontrolę realizacji swoich zadań, która zawiera cel, jaki chcesz osiągnąć, oraz miejsce na postawienie krzyżyka/ ptaszka/plusa. Codziennie będziesz mógł zaznaczyć, czy udało ci się zrealizować ćwiczenie. Jeśli nie byłeś w stanie tego dokonać, warto pod tabelą zapisać, dlaczego tak się stało. Przybywające plusy będą dodatkowym elementem motywującym podczas treningu, a ty będziesz miał pełną kontrolę nad własnymi ćwiczeniami.

Jakie będą korzyści?

Pakiet korzyści, jakie uzyskasz, jest bardzo duży, o wiele większy, niż się spodziewasz. Podstawowa korzyść to wyrobienie w sobie oczekiwanego nawyku. Oprócz tego osiągniesz samodyscyplinę oraz wykształcisz w sobie wytrwałość, a ponadto, w zależności od charakteru ćwiczenia, jakie będziesz powtarzał, wykształcisz w sobie konsekwencję konieczną do wykonania zadań. W wielu przypadkach uda ci się rozwinąć nawyk pracy w skupieniu. Po skończonym treningu wzrośnie u ciebie poczucie własnej wartości oraz przekonanie, że możesz się zmienić, a twój trening jest skuteczny. Dlatego z większą łatwością podejmiesz kolejne wyzwania rozwojowe.
Podsumowanie można zamknąć w trzech prostych krokach: wybierz cel, ułóż plan i zacznij realizację. Z rozwojem osobistym jest dokładnie tak. Nie warto odkładać na później.

Radosław Parda
ekspert ds. przywództwa Leadership Consulting

Najważniejsze w moich opowieściach są relacje między ludźmi!

Tomek Michniewicz

Pobierz wydanie 10/2019

Zobacz również

Mentoring – jakie bariery?

W obliczu zmian demograficznych polegających na gwałtownym starzeniu się społeczeństwa w Polsce mentoring oparty o transfer wiedzy od pracowników dojrzałych 40/50+ staje się naturalnym i efektywnym narzędziem do rozwoju pracowników. Wywołany tym faktem wzrost różnorodności w obrębie zespołów pracowniczych w płaszczyźnie płci, wieku, różnych specjalizacji i doświadczeń zachęca pracodawców do tworzenia zespołów różnopokoleniowych.

Pasja może stać się zawodem

Obecnie w Polsce wdrażany jest Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK). Przyniesie on realne korzyści zarówno pracodawcom, jak i pracownikom. Jest to system, dzięki któremu możliwe będzie zdobycie dokumentu potwierdzającego nasze kompetencje, uzyskane na różnych etapach życia.

Człowiek jest jak dom o czterech pokojach

Dzień się kończy, modlisz się z całą rodziną, dodatkowo zachęcasz, by każdy – łącznie z tobą – powiedział na głos, za co jest dziś wdzięczny innym członkom rodziny. Gdy dzieci zasypiają, czas na twój wieczorny rytuał. Trzydzieści minut dynamicznego power walking, na uszach słuchawki i angielski podcast o zastosowaniu Artificial Intelligence w edukacji. Połączyłeś przyjemne z pożytecznym, a dodatkowo odwiedziłeś własne cztery pokoje.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.