Najpierw ludzie, potem biznes

Rok 2020 zmienił zarówno sam status, jak i priorytety w obszarze wellbeingu. Niezależnie od liczby zachorowań, która zmienia się każdego dnia, człowiek znalazł się w centrum uwagi. I to nie tylko w zakresie teoretycznych, dobrze brzmiących założeń, ale w codziennej rzeczywistości firmowej, bezkonkurencyjnie wysuwając na pierwszy plan hasło „people first, business second”. Pandemia trwa, a jej skutki będą jeszcze długo odczuwalne dla większości branż, sprawdzając wytrzymałość i odporność zarówno liderów jak i pracowników. Z tej perspektywy szeroko pojęty wellbeing zyskał na znaczeniu podsuwając rozwiązania, które wspierają organizacje w tym pełnym wyzwań czasie.

W ostatnich latach wiele firm chętnie zajmowało się edukacją pracowników w obszarze wellbeingu fizycznego, a w szczególności promowania aktywności fizycznej, zdrowego odżywiania, czy snu. Do standardu wpisały się również warsztaty z radzenia sobie ze stresem. Nie wszędzie były one elementem większej strategii czy długofalowego programu, ale patrząc z dzisiejszej perspektywy, dały dobre podwaliny do kontynuowania dwóch, niezwykle ważnych dziś dla organizacji obszarów – dbania o odporność fizyczną oraz odporność psychiczną pracowników.

Jak zatem mądrze planować działania, aby wspierać pracowników w dbaniu o siebie i tym samym wzmacniać odporność, nie tylko jednostek, ale też zespołów i całej organizacji? Oto trzy kluczowe idee, które mogą stanowić główne osie podejmowanych przez organizację działań w 2020 roku.

Bezpieczeństwo w miejscu pracy i wzmacnianie kultury odpowiedzialności

Coraz więcej osób rezygnuje ze stosowania środków ochrony osobistej uważając, że czas koronawirusa minął. Obserwując przestrzeń publiczną widzimy, że ludzie nie utrzymują dystansu społecznego, rezygnują z maseczek, czy właściwej higieny rąk. Coraz powszechniejsze stają się postawy, które w Human Power nazwaliśmy „Wszystko to fake”, czy „Mam wszystkiego dość”, „Na coś trzeba umrzeć”, które utrudniają proces wprowadzania, a następnie przestrzegania zasad minimalizujących rozprzestrzenianie się wirusa w organizacji. Paradoksalnie, dobrze wdrożony i egzekwowany zbiór zasad może zbudować bardzo bezpieczne środowisko pracy i sprawić, że to właśnie w siedzibie firmy będzie bezpieczniej niż w każdej innej przestrzeni publicznej. Warunkiem jest jednak wzięcie pełnej odpowiedzialności jednostek za ich postępowanie i zrozumienie, że ta odpowiedzialność nie dotyczy ich samych, ale również osób z którymi współpracują na co dzień.

Co może pomóc? Danie mądrych, opartych na naukowych danych odpowiedzi, dlaczego wdrażane przez firmę zasady są potrzebne i ważne, aby ich przestrzegać. Pokazywanie sprawdzonych informacji i danych na temat COVID-19 oraz włączanie pracowników w tworzenie zasad obowiązujących w miejscu pracy tak, aby były im one bliskie, ale też jak najmniej obciążające. Nie bez znaczenia jest również dawanie dobrego przykładu przez ososby zarządzających oraz z działów wspierających (BHP i HR). Mało która firma uczy też pracowników, jak powinni zachowywać się w sytuacjach, które budzą emocje i dyskomfort, a ich powodem są np. odmienne poglądy i postawy w stosunku do panującej pandemii. W dbaniu o bezpieczeństwo jak zawsze kluczową rolę odgrywa edukacja. Brak świadomości najczęściej prowadzi do równie nieświadomych zachowań, które mogą tworzyć sytuacje zagrażające nie tylko osobom o obniżonej odporności, ale również tym, które opiekują się lub żyją z osobami znajdującymi się w grupie podwyższonego ryzyka. Dlatego warto o nią dbać już teraz, mając w perspektywie jesienny wzrost infekcji, w tym również zakażeń covid-19.

Dbanie o odporność fizyczną pracowników

Okres letni to optymalny czas, żeby zadbać o odporność fizyczną, która stanowi jedną z kluczowych osłon nie tylko przeciwko Covid-19. Planując działania z obszaru wellbeing warto postawić na działania, które będą promować: aktywność fizyczną, zdrowe odżywianie, dobre nawyki związane ze snem. Dlaczego te trzy elementy są teraz niezwykle ważne?

Badania pokazują, że u osób, które śpią krócej niż 6 godzin na dobę, istnieje o 4,2 razy większe prawdopodobieństwo, że zachorują na infekcję – w porównaniu do osób, które śpią 7-9 godzin. Jeśli śpimy krócej niż 5 godzin, to ryzyko wzrasta 4,5 razy! Inne badania potwierdzają kluczową rolę i wpływ odżywiania w walce z infekcjami. Nasze jelita determinują naszą odporność w 70-80 proc. poprzez współdziałanie z istniejącą w nich florą bakteryjną. Jelita są również miejscem gdzie znajduje się największa ilość limfocytów – to tam zwalczane są mikroorganizmy chorobotwórcze. Dlatego takie kwestie jak odpowiednia dieta, są kluczowe we wzmacnianiu indywidualnej odporności na infekcje, gdyż wpiera albo osłabia naszą mikroflorę, błonę śluzową, komórki odpornościowe znajdujące się w jelicie czy też wpływa na poziom wolnych rodników.

Wiele firm w obszarze promocji zdrowego odżywiania ma pewne doświadczenia, co nie oznacza, że tych informacji nie warto powtarzać. Wiedza nie idzie w parze z wprowadzaniem drobnych korekt do codziennej rutyny, a sytuacja związana z pandemią jest dobrym momentem do podjęcia argumentów, które do tej pory nie były przekonywujące dla części pracowników.

Jakie działania można wprowadzić uwzględniając potrzeby zarówno zatrudnionych korzystających z pracy zdalnej, jak i tych będących w siedzibie firmy? Warto oferować zajęcia fitness z transmisją on-line. Można w tym celu angażować pracowników, którzy regularnie trenują, startują w różnych zawodach i mają sporą wiedzę o tym, jak ćwiczyć i chętnie się tą wiedzą podzielą. Kolejną kwestią są budzące zawsze duże zainteresowanie szkolenia z dietetykiem. Wiele firm idzie o krok dalej tworząc przykładowe jadłospisy „budujące odporność” wraz z przepisami. Warto postawić też na integrację (szczególnie w czasie pracy zdalnej) i zachęcić pracowników do kilkudniowych wyzwań indywidualnych i zespołowych, związanych np. z jedzeniem minimum 3 porcji warzyw i 2 porcji owoców dziennie oraz z podejmowaniem aktywności fizycznej minimum 3 razy w tygodniu. Dobrym pomysłem jest zaproszenie do współpracy ekspertów zewnętrznych, którzy podpowiedzą, jak dbać o sen, dobre odżywianie i odporność – zarówno swoją, jak i najbliższych.

Edukacja w obszarze odporności psychicznej

Kondycja psychiczna w czasach COVID-19 jest przedmiotem zainteresowania i troski naukowców, psychologów i psychiatrów. Badania przeprowadzone na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego pokazują, że na początku maja poziom objawów depresji i lęku wśród Polaków był dwukrotnie wyższy, niż w czasie przed pandemią koronawirusa.

Na przykład w grupie badanych w wieku 18-34 liczba osób przejawiająca wysoki poziom nasilonego smutku i przygnębienia o klinicznie istotnym nasileniu wzrosła do poziomu 37 proc. (przed pandemią 16 proc.). Nasze badania (Human Power) przeprowadzone na próbie 618 pracowników (od 14 kwietnia do 12 maja) dopełniają ten obraz, 81,5 proc. ankietowanych informowało, że doświadczało ataków paniki, ponad połowa (55,6 proc.) obserwowała, że trudno im nad sobą zapanować i reagują w sposób niepodobny do nich. Co drugi z ankietowanych czuł, że funkcjonuje w stałym napięciu fizycznym lub psychicznym. Z rozmów i obserwacji, a także kolejnych naszych badań wynika, że wiele osób doświadcza nasilonego lęku, złości, irytacji, braku zaufania i ogromnego zmęczenia.

Kwestie związane ze skutecznym radzeniem sobie ze stresem, napięciem i niepokojem są niezwykle ważne, ponieważ rzutują na poziom naszej odporności immunologicznej. W stresie produkowanych jest mniej limfocytów, za to więcej substancji obronnych – cytokin. Z tego względu długotrwałe napięcie i stres niekorzystnie wpływają na naszą odporność. Dodatkowym elementem, który oddziałuje na nasz układ immunologiczny są hormony, a w szczególności kortyzol. Jego działanie wpływa na obniżenie produkcji komórek odpornościowych, co w efekcie prowadzi do osłabienia zdolności obronnych organizmu.

Przemyślane i dobrze zaprojektowanie działania w obszarze zdrowia psychicznego powinny skupiać się nie tylko na kwestiach związanych z działaniami nakierowanymi na wzmacnianie kompetencji pracowników, ale również dotykać kultury organizacyjnej czy wspierania tych osób, które już doświadczają problemów natury psychicznej lub wracają do pracy po przebytej chorobie.

Z naszego doświadczenia wiemy, że obecnie szkolenia dotykające kwestii radzenia sobie z nieprzyjemnymi emocjami (lękiem, strachem, frustracją itp.), czy obniżania poziomu stresu są przez pracowników odczytywane jako realne wsparcie („must have”), a uczestnicy mają teraz o wiele większą motywację do wdrażania różnych technik relaksacyjnych w życie.

Jednak zbyt rzadko organizacje dotykają kwestii będących źródłem problemu, czyli kultury organizacyjnej. Problemy najczęściej związane są z szybkim tempem pracy, niejasnymi celami i zadaniami, brakiem informacji, brakiem przerw i równowagi praca – życie, nietolerowaniem błędów; niedopuszczaniem do wyrażania własnego zdania. To właśnie kwestie związane z budowaniem zdrowych środowisk pracy winny stać się przedmiotem zarządzających zespołami i organizacjami.

Niezależnie od przetaczającej się przez nasz świat pandemii, kwestie takie jak zdrowie fizyczne, psychiczne i dbałość o nasz indywidualny oraz kolektywny wellbeing, będą zyskiwać na znaczeniu. Bez nich trudno będzie o efektywną pracę, wysoką produktywność, zaangażowanie, kreatywność czy elastyczność w działaniu. Czyli czynniki, które w czasie niepewności i zmiany decydują o mądrych działaniach, trafnych decyzjach i sprawnym funkcjonowaniu.

Małgorzata Czernecka
psycholog, ekspert ds. wellbeingu i mental health, CEO Human Power
Malgorzata.czernecka@humanpower.pl

Warsztat i rzemiosło ponad wszystko.

Adam Sztaba

Pobierz wydanie 07_08/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.