Myślenie pytaniami w sytuacji wyzwań

Wyzwania, przed jakimi stają pracownicy i menedżerowie w dobie dynamicznych zmian zachodzących na rynkach biznesowych, wymagają szybkiego i skutecznego tworzenia nowych rozwiązań i doskonalenia procesów biznesowych. W zachodzącej pomiędzy nimi interakcji często dochodzi do sytuacji konfliktowej, co prowadzi do zaprzepaszczenia zarówno szans na wzajemną współpracę, jak i zablokowanie potencjalnych możliwości rozwojowych. Dlatego model myślenia pytaniami koncentruje się na pytaniach, jakie zadajemy sobie, aby znaleźć remedium na kryzys.

fot. istockphoto

Tradycyjny model zarządzania oparty na autorytaryzmie i autorytecie szefa koncentruje się zwykle na szukaniu winnych i wyciąganiu konsekwencji. Po stronie pracownika natomiast dochodzi do zjawiska oporu i ochrony swojej pozycji. Takie myślenie nazywane jest postawą wyrokującą. Stanowi ona istotny czynnik demotywujący oraz zmniejszający efektywność całej organizacji. Wynika ona ze skoncentrowania się na znalezieniu i ukaraniu „winnego”, co automatycznie zniechęca pracowników do podejmowania ryzyka oraz prób łamania schematycznych zachowań. Takim pracownikom grozi rutyna i zablokowanie procesów kreatywnych, co jest zaprzeczeniem współczesnych modeli kierowania. Wydawanie opinii to kolejny element nastawienia na myślenie charakterystyczne dla postawy wyrokującej.

Osoba wyrokująca – czyli jaka?

Opinia zawsze ma charakter subiektywny i często opiera się na przekazie osób trzecich. Z psychologicznego punktu widzenia jest ona obarczona wieloma „wadami”, które są spowodowane błędami postrzegania, interpretowania i formułowania wniosków. Dodatkowo może ona być nacechowana negatywnym nastawieniem wobec osoby, do której jest kierowana. Dlatego będzie wywierała negatywny wpływ na motywację pracownika i obniżała atmosferę w zespole. Użalanie się nad sobą i wchodzenie w rolę ofiary to naturalna reakcja pracowników będąca konsekwencją myślenia pytaniami wyrokującego. Poczucie utraty sprawstwa zwalnia z odpowiedzialności za nasze działania, bo przecież jesteśmy „poszkodowani” i „należy” nam się wsparcie i opieka, a nie oczekiwanie wzmożonego wysiłku, uważność i tworzenie nowych metod działania. Często też następuje pogłębiona analiza przeszłej sytuacji, która będąc już przeszłością, nie jest możliwa do zmiany.

Osoba wyrokująca wychodzi z założenia, że jest nieomylna, co usztywnia ją w szukaniu rozwiązań, jest krytyczna wobec siebie i innych, przyjmuje jedynie swój punkt widzenia. Silnie broni swoich przekonań, jest reaktywna i działa automatycznie. Wymienione cechy nie sprawdzają się wobec wyzwań współczesnych rynków.

Sposób myślenia weryfikującego jest: krytyczny wobec siebie i innych; reaktywny, działający automatycznie; oparty na schemacie już-to-wszystko-wiem; kieruje się myśleniem albo-albo; przekonany o własnej nieomylności; boi się różnicy zdań; widzi wyłącznie własny punkt widzenia; broni założeń; możliwości postrzega jako ograniczenia; nastawienie jest obronne.

W relacjach wyrokujący kieruje się stereotypem wygrany-przegrany; czuje się izolowany od innych; obawia się różnicy zdań; prowadzi spór; krytykuje; stara się dostrzec: co słuszne, co niesłuszne; stara się atakować albo bronić.

Pytania, na których koncentruje się weryfikujący: Co jest nie tak? Kto jest winien? Jak mogę dowieść, że mam rację? Jak mogę chronić swój interes? Jak mogę zyskać kontrolę? Jak oni mogli mi to zrobić? Dlaczego oni mi to robią? Jak mogła mi się stać krzywda? Dlaczego ten ktoś jest taki tępy, irytujący? Po co się przejmować?

Artykuł dostępny tylko dla prenumeratorów!

Zaloguj się, załóż konto, zamów bezpłatną prenumeratę
i miej dostęp do wszystkich materiałów na www.miesiecznik-benefit.pl

Masz już subskrypcję? Zaloguj się!


Co otrzymasz będąc naszym czytelnikiem?

  • Bezpłatny dostęp do wszystkich materiałów publikowanych na łamach Miesięcznika „Benefit”
  • Bezpłatny dostęp do wszystkich archiwalnych wydań

Dowiedz się więcej o prenumeracie

dr Agnieszka Twaróg-Kanus
mentor, coach w zakresie edukacji, wykładowca Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej
agakanus@op.pl

Równowaga w pracy jest najważniejsza. Ważne, aby umiejętnie organizować prywatny czas.

Michel Moran

Pobierz wydanie 02/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.