Kompetencje przyszłości

Przewidywanie przyszłości zajmuje ludzkość od zarania dziejów, gdyż taka wiedza pozwala na podejmowanie trafnych decyzji prowadzących do większej efektywności, a w konsekwencji do sprawowania kontroli i kształtowania świata. Najsłynniejsza wyrocznia starożytnego świata mieszcząca się w greckich Delfach opływała z tego tytułu w wielkie bogactwa. Podobnie i dzisiaj biznes, tworząc, musi trafnie przewidywać zmiany na rynkach, aby najlepiej odpowiadać na jego potrzeby.

fot. istockphoto

W głośnym filmie Chrisa Nolana „Dunkierka” padają słowa Winstona Churchilla, że w sytuacji zagrożenia ratujemy ludzi, ponieważ odtworzenie tego zasobu zajmuje 20 lat, a wyprodukowanie sprzętu wojskowego kilka miesięcy. Przedstawiona myśl wskazuje na kluczową wartość kapitału ludzkiego w szczególności wyposażonego we właściwe kompetencje. Współcześnie żyjemy w czasach, gdzie tempo zmian technologicznych osiągnęło niespotykany dotychczas poziom, wywierając gwałtowny i globalny wpływ na rynki. Wskutek automatyzacji, robotyzacji, cyfryzacji, rozwoju technologii komunikacji oraz zmian w koncepcji prowadzenia biznesu wiele zawodów po cichu przechodzi do lamusa. Ten proces trwa od dawna, ale jego dynamika nie była nigdy tak gwałtowna i masowa. Biznes jest jednak zainteresowany przyszłością, dlatego organizacje, które przewidzą i przeformułują swoją strategię we właściwym kierunku, osiągną dominację. Nasuwa się zatem pytanie, jaka wiedza i umiejętności tę przewagę będą tworzyć?

Rewolucje przemysłowe

Kompetencje wynikają z kontekstu kulturowego, społecznego, gospodarczego, naukowego oraz z IV rewolucji przemysłowej, która stawia przed nami konkretne wymagania. Pojawiające się po sobie rewolucje przemysłowe zmieniały ludzkie warunki życia i pracy, a postęp technologiczny kształtował sposób, w jaki ludzie pozyskiwali i produkowali różnego rodzaju dobra, wykorzystując swoją wiedzę, umiejętności i postawy. Chcąc zrozumieć istotę ludzkich potrzeb i zmian we współczesnym świecie, konieczny jest powrót do przeszłości: od Industry 1.0 pierwszych maszyn do systemu cyberfizycznego Industry 4.0.

Pierwsza rewolucja przemysłowa odbyła się w XVIII wieku. Wykorzystanie pary wodnej było największym przełomem w dziejach ludzkiej produkcji. Silniki parowe wyparły siłę ludzkich mięśni. Wynaleziony w późniejszym okresie parowóz przyczynił się do jeszcze bardziej dynamicznego rozwoju cywilizacji poprzez umożliwienie przewożenia towarów na znaczne odległości w krótszym czasie.

Druga rewolucja przemysłowa przypada na drugą połowę XIX i początki XX wieku. Spowodowana została gwałtownym rozwojem nauki, któremu towarzyszyło powstanie nowych rozwiązań technicznych, energii elektrycznej oraz masowej produkcji.

Trzecią rewolucję przemysłową określa się mianem rewolucji naukowo-technicznej. Zaczęła się w latach 70. XX wieku wraz z wdrożeniem częściowej automatyzacji produkcji za pomocą programowalnych sterowników z pamięcią i komputerów. Od kiedy wprowadzono te technologie, zyskaliśmy możliwość automatyzacji całego procesu produkcji, dzięki czemu może odbywać się bez udziału człowieka. Znanymi przykładami zastosowania tego podejścia jest wykorzystanie robotów wykonujących zaprogramowane sekwencje czynności bez ludzkiej ingerencji.

Obecnie trwa czwarta rewolucja przemysłowa, która bazuje na osiągnięciach trzeciej rewolucji przemysłowej. Charakteryzuje się wykorzystaniem technologii informacyjnych i komunikacyjnych. Tworząc system cyberfizyczny, stanowi automatyzację produkcji w inteligentnych fabrykach, w których systemy produkcji, komponenty i ludzie porozumiewają się za pośrednictwem sieci, a produkcja odbywa się prawie autonomicznie.

Świat się zmienia. Zmiany dotyczą niemal każdej sfery naszego życia. Nowe technologie i kanały komunikacji wpływają nie tylko na realną gospodarkę, edukację oraz zmiany w sposobie produkcji dóbr i świadczenia usług, lecz także na pracę, kulturę, systemy wartości. W całej wymienionej strukturze znajduje się kompetentny człowiek, który tworzy model konkretnej profesji, stąd kluczowego znaczenia nabierają kompetencje, które odróżniają pracę człowieka od pracy systemów informatycznych czy sztucznej inteligencji – w tych obszarach człowiek będzie trudny do zastąpienia, dlatego zostały nazwane kompetencjami przyszłości.

Kompetencje przyszłości

Raport Future of Jobs 2018, opracowany przez World Economic Forum, wskazuje na następujące pożądane umiejętności: kompleksowe rozwiązywanie problemów, myślenie krytyczne, kreatywność, zarządzanie ludźmi, współpraca, inteligencja emocjonalna, podejmowanie decyzji, zorientowanie na usługi, negocjacje, elastyczność poznawcza.

Do kompetencji przyszłości zgodnie z raportem Future Work Skills 2020, przygotowanym przez amerykański Institute for the Future, należą:

– Inteligencja społeczna i emocjonalna – są one niezbędne w interakcji z drugim człowiekiem, pracy zespołowej lub zarządzaniu ludźmi.
– Crossowanie umiejętności, czyli zdolność łączenia i wykorzystywania wiedzy z wielu dziedzin.
– Zdolność do pracy w wielokulturowych, globalnych środowiskach – dla wielu organizacji ze względu na zróżnicowanie wiekowe, stylów uczenia czy działania właśnie ta wielokulturowa praca jest źródłem kreatywnych rozwiązań.
– Praca w wirtualnych zespołach, która wiąże się z realizacją projektów ze współpracownikami z różnych miast, krajów czy kontynentów.
– Praca w szumie informacyjnym, czyli zdolność do selekcji, rozróżniania i filtrowania informacji.

Z drugiej strony na znaczeniu stracą:

– Praca wykonywana ręcznie, wymagająca precyzji i wytrzymałości, ponieważ zastąpią ją roboty.
– Zarządzanie finansami i gospodarką materiałową, ponieważ zostanie zastąpione przez sztuczną inteligencję.
– Zarządzanie jakością i sprawy BHP, ponieważ zostaną zastąpione przez systemy detektorów zarządzane przez sztuczną inteligencję, a niebezpieczne procesy wykonają roboty.
– Zarządzanie czasem i koordynacja działań, ponieważ zostanie zastąpiona przez sztuczną inteligencję.
– Zarządzanie kadrami w ujęciu administrowania danymi, ponieważ zostanie zastąpione przez zautomatyzowane procesy i sztuczną inteligencję.

Wiele z tych trendów zostało przewidzianych przez genialnego pisarza i futurologa Stanisława Lema w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Dzisiaj na naszych oczach stają się one częścią naszej codzienności. Mowa tu o zbiorze opowiadań Opowieści o pilocie Pirxie, gdzie autor opisuje użycie robotów górniczych i naprawczych (rozdział „Terminus”).

Czy sprostamy tym wyzwaniom, zależy od współpracy działów HR, kadry zarządczej, pracowników wszystkich szczebli oraz akademików. Budowanie świadomej strategii HR opartej na rozwoju właściwych kompetencji może stać się źródłem przewagi konkurencyjnej.

W podsumowaniu warto zacytować słowa XVI-wiecznego filozofa sir Francisa Bacona: „scientia ipsa potentia est” – wiedza sama w sobie jest potęgą, równie aktualne dawniej, jak też współcześnie.

dr Agnieszka Twaróg-Kanus
mentor, coach w zakresie edukacji, wykładowca Akademii Techniczno- -Humanistycznej w Bielsku-Białej
agakanus@op.pl

dr Sylwester Pietrzyk
trener i konsultant zarządzania ASPEKT HR
sylwekp@wp.pl


Bibliografia:
– S. Lem, Opowieści o pilocie Pirxie, Warszawa 1965.
Raport Future of Jobs 2018, World Economic Forum, www.weforum.org, data dostępu: październik 2019

Zaczęłam traktować ludzi jak partnerów, doceniać ich w imię zasady: chwal przy wszystkich, upominaj w cztery oczy.

Małgorzata Bieniaszewska

Pobierz wydanie 05/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.