Gry na szkoleniach

Stara prawda głosi: im więcej sprzętu, tym mniej talentu. Ma to również przełożenie na salę szkoleniową. Możliwość stosowania różnorodnych gier szkoleniowych z jednej strony znacznie podnosi atrakcyjność zajęć, z drugiej niesie pokusę popadania w „efekciarstwo”.

istockphoto

Jeśli potraktujemy grę szkoleniową jako narzędzie, to posługując się metaforą, możemy powiedzieć, że słaby muzyk nie jest w stanie wydobyć dobrych dźwięków z najlepszego instrumentu. Wirtuoz nawet ze słabego mechanizmu dźwiękowego jest w stanie wydobyć subtelne melodie. Nasuwa się zatem pytanie niczym z poziomu „operacyjnego”: używać gier szkoleniowych, aby wydobywać z nich możliwie największy potencjał?

Stosowanie

Ludzie, szczególnie w warunkach sali szkoleniowej, działają w sposób procesowy. Oznacza to, że między innymi w wyniku procesu grupowego wymagają przygotowania do działania w bardziej zaawansowanych zadaniach zlecanych przez trenerów. O sukcesie szkolenia decyduje dobre przygotowanie. Dobór gry szkoleniowej powinien być przeprowadzony zgodnie z zaplanowanym celem zajęć oraz specyfiką grupy szkoleniowej. Dawanie skomplikowanych gier z dużą ilością zmiennych oraz rozbudowaną instrukcją może wywoływać opór podczas jej przeprowadzania u pracowników niemających na co dzień kontaktu z tego typu procesami biznesowymi. Z drugiej strony, zbyt prosta gra zostanie szybko i bez trudu rozwiązana, nie wywołując żadnej refleksji. Gry o abstrakcyjnej fabule niekoniecznie spotkają się z „ciepłym” odbiorem pracowników produkcji czy o kompetencjach technicznych, ponieważ mogą oni mieć trudności z przeniesieniem sytuacji gry na ich rzeczywistość biznesową. Jeden z bardziej frustrujących scenariuszy pracy z grą szkoleniową to przegrana uczestników wskutek niezrozumienia jej reguł. Szkoleniowiec powinien sprawdzić ilość materiałów oraz kompletność zestawów, zadbać o przygotowanie jasnych instrukcji dla uczestników i sprawdzić na pilotażowej grupie szkoleniowej, czy są one dla wszystkich zrozumiałe – zgodnie z zasadą, że aby improwizować, trzeba być doskonale przygotowanym. Na podstawie wstępnego testu gry na grupie pilotażowej trener powinien oszacować czas przeznaczony na jej przeprowadzenie oraz zaplanować, w którym momencie szkolenia gra zostanie wykorzystana. W chwili interakcji i rozpoczęcia gry trener powinien potwierdzić, czy uczestnicy zrozumieli jej reguły, oraz obserwować, czy się do nich stosują.

Obserwator

Dobrą praktyką jest wybór „obserwatora” spośród uczestników. Jest to ważne nie tylko dlatego, że trener nie jest w stanie wnikliwie obserwować zachowania dużej grupy uczestników na sali, lecz także z powodu zapewnienia bezstronności jego obserwacji. W rezultacie rośnie wpływ informacji zwrotnej na uczestników udzielanej po zadaniu. Wyboru obserwatora nie pozostawiamy przypadkowi, powinna być to osoba o rozwiniętej uważności, gotowa do skrupulatnego notowania zachowań uczestników w oparciu o dostarczoną przez trenera kartę obserwacyjną zawierającą pytania pomocnicze, rozpisane interwały czasowe lub rubryki poszczególnych uczestników. Obserwacja może dotyczyć zarówno zapisywanej „dosłownie” wypowiedzi uczestników, stwierdzenia o charakterze oceniającym, rejestrowania faktów, zdarzeń, sytuacji trudnych oraz opisu emocji uczestników. Tak złożone opcje mogą wymagać przydzielenia 2–3 obserwatorów wraz ze wskazaniem określonych reakcji do obserwowania. Po zakończonej grze bezwzględnie trzeba omówić wyniki obserwacji wszystkich zaangażowanych osób, ponieważ to dyskusja w oparciu o ten proces oraz wywołana nią refleksja jest kluczowa w całym procesie. Przy ustalaniu kolejności komentowania ważne jest, aby pierwsi wypowiedzieli się uczestnicy gry, potem obserwatorzy, a na końcu trener, zamykając w ten sposób ćwiczenie. Odwrócenie tej kolejności spowoduje spłycenie komentarzy oraz brak głębszej refleksji.

Korzyści i zagrożenia

Dobrze poprowadzona gra szkoleniowa może silnie angażować uczestników, szczególnie jeśli jest atrakcyjna wizualnie i ma interesującą fabułę. Pozwala uczestnikom bezpiecznie wejść w określone regułami role, ale także daje przestrzeń na spontaniczne zachowania. Powinna integrować, wywoływać zdrową rywalizację i co ważne – umożliwiać konstruktywne podejście do trudnych tematów. Doświadczenia zdobyte przez uczestników pozwalają im na łatwiejsze przechodzenie na przykład przez zmianę, redukują stres i wpływają na wzrost efektywności. Z punktu widzenia szkoleniowca, ciężar szkolenia przenoszony jest na uczestników, co z jednej strony ich silnie angażuje, z drugiej pozwala prowadzącemu na „zarządzanie” swoją energią. Efektem stosowania gry szkoleniowej jest także budowanie relacji pomiędzy uczestnikami. Warto nadmienić, że „nieprzepracowany” przez trenera konflikt na sali szkoleniowej niesie ryzyko pogorszenia atmosfery wśród uczestników. Ryzyko przeniesienia konfliktu poza salę szkoleniową jest jak najbardziej realne i potwierdzają to obserwacje trenerów, konsultantów i specjalistów. Gra, która toczy się czasem o kartonowe żetony czy plastikowe klocki, może wywoływać silne i autentyczne emocje. Wydobywa z ludzi zarówno pozytywne, jak i negatywne zachowania. Rolą trenera jest kontrolowanie przebiegu całego procesu i adekwatne reagowanie w trosce o komfort pracy uczestników. I z całą stanowczością nie można zapominać o głównym założeniu, treści i celu gry.

Wadą gier bez wątpienia jest ich „czasochłonność”, jednak wspomniana wcześniej „procesowość” uniemożliwia szybkie przeprowadzenie i jej głębokie omówienie, dlatego myśląc o realizacji celów szkoleniowych, trener decyduje, czy zastosować aktywizującą uczestników grę, czy przeprowadzić wykład lub dyskusję.

Z perspektywy prowadzących szkolenie zauważamy, że prowadzenie gier stanowi znaczącą wartość dodaną, ponieważ silnie rozwija poznawcze i społeczne kompetencje trenerów, co jest związane z wielowariantowością ludzkich zachowań. Wymusza to na prowadzącym dużą elastyczność, precyzyjność komunikatów oraz uważność.

Podsumowanie

Gry szkoleniowe stanowią atrakcyjne, rozwojowe i edukacyjne wsparcie procesów szkoleniowych, jednak z racji złożoności procesów uczenia się uczestników nie są w stanie zastąpić tradycyjnych szkoleń na sali, prowadzonych w oparciu o wciąż aktualny cykl uczenia się osób dorosłych Davida A. Kolba.

dr Agnieszka Twaróg-Kanus
mentor, coach w zakresie edukacji, wykładowca Akademii Techniczno-Humanistycznej w Bielsku-Białej agakanus@op.pl

Sylwester Pietrzyk
trener i konsultant zarządzania ASPEKT HR
sylwekp@wp.pl

Bibliografia:
– Rae L., Planowanie i projektowanie szkoleń, Dom Wydawniczy ABC, Warszawa 2005.
– Babbie E., Podstawy badań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2009.
 

Zawsze mówiłam, że możesz wszystko, tylko przestań się bać.

Agnieszka Rylik

Pobierz wydanie 07-08/2019

Zobacz również

Mindfulness w pracy

Śmiem twierdzić, że jako ludzkość nie jesteśmy przystosowani do digitalnego świata, który coraz bardziej nas ogarnia. Nie żebym był wykluczonym cyfrowo panem w średnim wieku! Wręcz przeciwnie: otoczenie często sugeruje, że wręcz nadużywam kontaktu z moim smartfonem.

„Maszerujemy w różnym rytmie, ale czy śpiewamy tę samą pieśń?”

Jest wiele spraw, na które chcemy mieć wpływ. Zależy nam na pozytywnych relacjach z ludźmi, osiąganiu wyników w pracy, tworzeniu dobrych związków: osobistych i biznesowych. Ludzie od wieków zadają sobie pytanie: jak wywrzeć wpływ na innych? Wpływ to władza, a władzy pragnie wielu: dziennikarze, sprzedawcy, urzędnicy i ich petenci, rodzice, menedżerowie, wreszcie politycy.

Pielęgnowanie uważności

Mindfulness (inaczej uważność) to termin, który zyskał w przeciągu ostatnich lat na popularności za sprawą coraz bardziej pożądanej w dzisiejszym zabieganym świecie filozofii slow life. Choć na pozór stoi ona w sprzeczności z dynamicznymi realiami biznesu, warto mieć na uwadze, że to właśnie w takich okolicznościach mindfulness może się okazać naszym największym sprzymierzeńcem.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.