Dlaczego zmiana jest męcząca?

Wszyscy powtarzają do znudzenia: "Jedyne, co jest stałe, to zmiana" lub "Większość ludzi obawia się zmian". Ja natomiast widzę u wielu ludzi chęć zmian, odwagę do wprowadzania zmian, ale coraz częściej obserwuję, jak zmienność biznesowa męczy. To zmęczenie doprowadza u coraz większej liczby ludzi do przemęczenia, wypalenia, marazmu. Nie tylko wpływa to źle na samego człowieka, lecz także promieniuje na zespół oraz obniża efektywność. Jakie są tego źródła i co z tym robić?

fot. istockphoto

W filozofii i metodzie zarządzania zmianą: CVP (Change Value Process) wyróżniamy 10 źródeł wypalenia menedżerskiego. Jeśli „dopadną” nas one i się skumulują, efektywność będzie spadać, a poziom frustracji będzie rósł niezależnie od doświadczenia, wiedzy i inteligencji.

Źródła wypalenia menedżerskiego:

Nadmiar obowiązków ‒ ciągle dochodzą nowe, w szczególności gdy odejdzie pracownik i trzeba przejąć na jakiś czas jego obowiązki.

Presja czasu ‒ mamy poczucie, że jest ciągle za mało czasu, zarówno ze względu na dużą ilość zadań, jak i na to, że szybciej trzeba podejmować decyzje.

Zmienność priorytetów ‒ nowe rozwiązania, technologie, wyzwania rynku sprawiają, że zmieniają się priorytety. Mija tydzień albo miesiąc i przyjęte ustalenia przestają obowiązywać. Wszystko trzeba na nowo określać.

Zmienność ustaleń i tematów ‒ ze względu na zmienność priorytetów zmieniają się obszary zadań oraz dochodzą nowe, które są wynikiem poszukiwań, dyskusji.

Zmienność zakresów odpowiedzialności ‒ wszystkie powyższe czynniki wpływają na to, że odpowiadamy za coraz więcej obszarów i waga odpowiedzialności rośnie. Wiele tematów pozostaje niedomkniętych, wiele tematów jest otwartych ‒ ponieważ nie da się „ogarnąć” wszystkiego, co wskazano powyżej, zadania, procesy, projekty „wiszą”, nie są kończone lub czekają na decyzje z góry. Im więcej niedomkniętych tematów, tym gorzej dla naszej głowy.

Niepewność efektów ‒ wszystkie powyższe punkty (1‒6) prowadzą do bardzo nieprzyjemnego poczucia niepewności efektów, czyli braku przekonania, że uda się doprowadzić projekt do końca. Drugim męczącym aspektem jest brak jasności, co tak naprawdę zastaniemy na koniec. To, jak będzie przebiegać cały proces i jak się zakończy, staje się nieprzewidywalne.

Chaos emocji ‒ powyższe źródła (1‒7) wyzwalają u ludzi przeróżne emocje: obawy, smutek, gniew itp. Sam fakt pojawiania się ciągle przeróżnych emocji przez pewien czas nakręca, ale później zaczyna wypalać.

Konflikty ‒ wszystkie powyższe czynniki powodują napięcia w rozmowach. Ludzie nie mają cierpliwości do siebie, nie chce im się prowadzić rozmów lub przerzucają swoje emocje na innych.

Zmęczenie zmęczeniem ‒ gdy wszystkie te elementy prowadzą do poczucia zmęczenia, spalania się, pojawia się efekt „męczenia się męczeniem”. Poczucie, że praca nas męczy, prowadzi do większego zmęczenia. W CVP funkcjonuje powiedzenie: „Nie męczy nas robienie rzeczy, ale sposób myślenia o nich". Czyli myślenie o tym wszystkim, co się dzieje, bardziej męczy niż sam fakt zmian.

To, co zawsze pomaga w radzeniu sobie ze źródłami wypalenia, to rozwój tzw. niewidzialnych kompetencji menedżera, takich jak:
– pojemność umysłu;
– szerokość myślenia;
– szybkość myślenia;
– dźwiganie odpowiedzialności;
– szybkość docierania informacji.
Im bardziej mamy rozwinięte te czynniki, tym lepiej sobie radzimy na etapie zmiany i w codziennej pracy.

Czym one są i jak je rozwijać?

Pojemność umysłu

Im większa pojemność, tym więcej informacji możemy przetworzyć, przyswoić w ciągu spotkania i dnia. Jeśli mamy małą pojemność, podczas jednego spotkania po 10 minutach ustaleń możemy przestać przyswajać informacje. Stres i zmęczenie zawsze obniżają pojemność, dlatego zarządzanie emocjami oraz regeneracja sił są kluczowe. Osoby, które potrafią robić wiele rzeczy naraz, są podziwiane i często zadaje im się pytanie: jak ty to wszystko ogarniasz? Mają one dużą pojemność umysłu. To tak, jakby ktoś miał w głowie małe pomieszczenie wielkości szafki, gdzie mieszczą się dwie książki, a inna osoba ‒ wielkości stadionu.

Jak rozwijać: Czytaj więcej, rozmawiaj z ludźmi o większej ilości projektów oraz trenuj mindfulness i medytację.

Szerokość myślenia

Im większa jest szerokość myślenia, tym patrzymy dalej w czasie oraz łączymy więcej wątków. Osoba z szerokim myśleniem będzie skupiała się na tym, jak dany projekt rozwijać w aspekcie kilku miesięcy, lat. Nie skoncentruje się na wykonaniu zadania w ramach zespołu, ale będzie myśleć, jak to wpłynie na inne działy, firmę albo nawet i inne oddziały firm za granicą. Wąskie myślenie prowadzi do skupienia się tylko na jednym elemencie jednego zadania.

Jak rozwijać: Analizuj plany w dłuższej perspektywie oraz myśl o tym, jak mogą wpływać na więcej osób i organizacji.

Szybkość myślenia

Im szybciej myślimy, tym szybciej przetwarzamy informacje, wyciągamy wnioski i podejmujemy decyzje. To pozwala na szybszą, konkretniejszą rozmowę, która prowadzi do szybkich ustaleń. Osoby przetwarzające informacje wolniej potrzebują więcej czasu do namysłu i podczas spotkań nie potrafią odpowiadać na pytania lub robią to na ogólnym poziomie.

Jak rozwijać: Rozmawiaj szybciej i więcej z inteligentnymi osobami. Ucz się szybko odpowiadać na pytania.

Branie odpowiedzialności

Są osoby, które są w stanie „dźwignąć” dużą odpowiedzialność i nie wypalą się, a są osoby, których odpowiedzialność „przygniata”. Wiele osób ucieka od brania odpowiedzialności. Ci, którzy są w stanie ją „dźwignąć”, są najlepszymi pracownikami i przyszłymi liderami.

Jak rozwijać: Buduj w sobie odwagę i odporność psychiczną. Ucz się zarządzać emocjami, aby uwalniać z siebie obawy o porażkę.

Szybkość docierania informacji

Im szybciej docierają do nas informacje, tym szybciej rozumiemy, co się do nas mówi. Często widzimy po oczach naszego rozmówcy, że nasze idee i propozycje do niego nie docierają, ma oczy jak za mgłą, odnosimy wrażenie, że zwracamy się do ściany. Do niektórych wolno dociera to, co do nich mówimy, co powoduje opóźnienia w projektach, nierobienie zadań tak, jak zostało to zaplanowane.

Każdą z tych niewidzialnych cech i kompetencji można rozwijać. Nie każdy tego chce i nie każdy musi. Ale gdy patrzę na swoich pracowników oraz klientów w procesach doradczych, widzę wyraźnie: im bardziej rozwinięte są te czynniki, tym osoba lepiej pracuje, szybciej wykonuje zadania, łatwiej jej się pracuje, mniej się męczy i czerpie większą radość z pracy. Jeśli chcesz zdobyć pracę, ucz się rozwijać te czynniki oraz prezentować je przed pracodawcą. Jeśli zatrudniasz, przemyśl, jak możesz je badać, ponieważ od tego będzie uzależniony rozwój organizacji.

Jak rozwijać: Szukaj nowych informacji, które są dla ciebie niezrozumiałe, i skupiaj się na tym, aby je szybko przyswajać i wykorzystywać.

Adam Dębowski
doradca w zakresie zmian, psycholog biznesu, Instytut Liderów Zmian
info@adamdebowski.pl

Najważniejsze w moich opowieściach są relacje między ludźmi!

Tomek Michniewicz

Pobierz wydanie 10/2019

Zobacz również

Mentoring – jakie bariery?

W obliczu zmian demograficznych polegających na gwałtownym starzeniu się społeczeństwa w Polsce mentoring oparty o transfer wiedzy od pracowników dojrzałych 40/50+ staje się naturalnym i efektywnym narzędziem do rozwoju pracowników. Wywołany tym faktem wzrost różnorodności w obrębie zespołów pracowniczych w płaszczyźnie płci, wieku, różnych specjalizacji i doświadczeń zachęca pracodawców do tworzenia zespołów różnopokoleniowych.

Pasja może stać się zawodem

Obecnie w Polsce wdrażany jest Zintegrowany System Kwalifikacji (ZSK). Przyniesie on realne korzyści zarówno pracodawcom, jak i pracownikom. Jest to system, dzięki któremu możliwe będzie zdobycie dokumentu potwierdzającego nasze kompetencje, uzyskane na różnych etapach życia.

Człowiek jest jak dom o czterech pokojach

Dzień się kończy, modlisz się z całą rodziną, dodatkowo zachęcasz, by każdy – łącznie z tobą – powiedział na głos, za co jest dziś wdzięczny innym członkom rodziny. Gdy dzieci zasypiają, czas na twój wieczorny rytuał. Trzydzieści minut dynamicznego power walking, na uszach słuchawki i angielski podcast o zastosowaniu Artificial Intelligence w edukacji. Połączyłeś przyjemne z pożytecznym, a dodatkowo odwiedziłeś własne cztery pokoje.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.