Świadczenia i benefity w Królestwie Niderlandów

Holandia należy do pierwszej piątki najzamożniejszych krajów w Europie. Królestwo Niderlandów może poszczycić się doskonałym standardem opieki zdrowotnej, kompleksowym systemem świadczeń socjalnych i stosunkowo stabilnym, opartym na kilku filarach, systemem emerytalnym.

Pomimo że przepisy dotyczące maksymalnego dopuszczalnego wymiaru czasu pracy nie są szczególnie restrykcyjne i dopuszczają wiele wyjątków, Holendrzy mają jeden z najwyższych wskaźników work-life balance w krajach OECD (pracują 1381 godzin rocznie, podczas gdy średnia w krajach Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju wynosi 1765 godzin). Pomimo iż kryzys gospodarczy zmusił niektórych przedsiębiorców do wycofania się z części świadczeń dodatkowych dla pracowników, nadal większość firm oferuje zatrudnionym benefity.

Emerytury

Wiek emerytalny w Holandii wynosi obecnie 65 lat i 2 miesiące. Jest on stopniowo wydłużany. W 2021 r. pracownicy mają przechodzić na emeryturę w wieku 67 lat. System emerytalny w Niderlandach obejmuje trzy filary:

Filar I – państwowy system emerytalny

Każda osoba, która mieszkała w Holandii pomiędzy 15. a 65. rokiem życia, jest uprawniona do otrzymywania emerytury państwowej (za każdy rok, podczas którego nie opłacano ubezpieczenia, odlicza się 2 proc.). Emerytura państwowa ma zapewnić beneficjentom minimalne środki niezbędne do codziennego funkcjonowania. Jej wysokość nie zależy od zarobków, ale od sytuacji życiowej i rodzinnej emeryta oraz wieku zamieszkujących z nim osób.

Filar II – pracownicze plany emerytalne

Mają charakter zakładowy lub branżowy. W niektórych sektorach są obowiązkowe. Cieszą się w Niderlandach ogromną popularnością. Uczestniczy w nich większość holenderskich pracowników. Zwykle mają one postać planów opartych na zdefiniowanym świadczeniu, chociaż w ostatnim czasie coraz większą popularnością cieszą się plany oparte na zdefiniowanych składkach. Wysokość przysługującego świadczenia zależy od wysokości wynagrodzenia pracownika przed przejściem na emeryturę. Świadczenie może być wypłacane w rożnych formach, w tym m.in. w postaci dodatkowej emerytury, zasiłku w sytuacji niezdolności do pracy czy świadczeń rodzinnych. Dodatkowym atutem tej formy ubezpieczenia jest to, że świadczenia są opodatkowane dopiero w momencie ich wypłacenia beneficjentowi.

Filar III – indywidualne oszczędności emerytalne

Są mniej popularne niż pracownicze programy emerytalne. Korzystają z nich głownie osoby samozatrudnione.

Opieka zdrowotna

Kilka lat z rzędu Holandia zajmuje pierwsze miejsce w przygotowywanym corocznie przez Health Consumer Powerhouse rankingu Euro Health Consumer Index, w którym porównywane są systemy opieki zdrowotnej w 35 państwach w Europie. Wysoka jakość dużo kosztuje. Królestwo Niderlandów przeznacza na służbę zdrowia aż 11,9 PKB. Wyższe wydatki na ten cel spośród krajów OECD ponoszą tylko Stany Zjednoczone. Ubezpieczenie zdrowotne w Holandii obejmuje dwa plany, które wzajemnie się uzupełniają:

Zorgverzekeringswet (Zvw) – pokrywa koszty podstawowej opieki zdrowotnej,

Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) – pokrywa koszty opieki długoterminowej.

Opieka zdrowotna finansowana jest z podatków i składek. Każdy mieszkaniec Holandii jest automatycznie ubezpieczony w AWBZ. Ponadto musi obowiązkowo wykupić i opłacać składki na podstawowe ubezpieczenie zdrowotne. Wyjątkiem są dzieci do 18. roku życia, które są objęte ubezpieczeniem rodziców.

Ubezpieczyciele są zobowiązani przyjąć wniosek każdego, kto chciałby wykupić podstawowe ubezpieczenie zdrowotne, niezależnie od wieku czy stanu zdrowia. Ma to zapewnić powszechny dostęp do najważniejszych świadczeń medycznych. Obowiązkowy pakiet usług obejmuje m.in. konsultacje lekarskie i wybrane konsultacje specjalistyczne, opiekę szpitalną, refundację niektórych leków, opiekę stomatologiczną i fizjoterapię dla dzieci do 18. roku życia, pokrycie kosztów usług świadczonych przez niektórych terapeutów, np. logopedów. Dostęp do innych świadczeń wymaga od pracownika wykupienia dodatkowego, nieobligatoryjnego ubezpieczenia zdrowotnego. W jego wypadku ubezpieczyciel nie ma już obowiązku pozytywnie rozpatrzyć każdego wniosku klienta. Dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne może być (i często jest) finansowane przez pracodawcę w ramach świadczeń dodatkowych.

Ceny pakietu podstawowego ubezpieczenia zdrowotnego różnią się w zależności od dostawcy. Pacjenci mogą samodzielnie wybrać firmę, w której się ubezpieczą. Co roku mają możliwość zmiany ubezpieczyciela na innego. Zapewnia to utrzymanie konkurencyjnych cen na rynku i chroni przed niekontrolowanym wzrostem kosztów ubezpieczeń. Podstawowe i dodatkowe ubezpieczenie zdrowotne nie muszą być wykupione w tej samej firmie ubezpieczeniowej. Daje to pacjentom dużą swobodę wyboru. Elastyczność holenderskiego systemu opieki zdrowotnej jest wskazywana przez Health Consumer Powerhouse jako jeden z głównych czynników odpowiedzialnych za jego sukces.

Inne świadczenia socjalne

Osoby zatrudnione w Holandii znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej, bezrobotni oraz osoby, które utraciły zdolność do pracy, mogą korzystać ze wsparcia ze strony państwa w postaci wielu świadczeń i zasiłków.

Świadczenia socjalne w Holandii:

– świadczenia chorobowe: w przypadku choroby pracodawca jest zobowiązany do wypłaty pracownikowi przez okres pierwszych 2 lat zwolnienia lekarskiego co najmniej 70 proc. przeciętnego dziennego wynagrodzenia. W pierwszym roku choroby świadczenie to nie może być też niższe niż obowiązująca płaca minimalna. Maksymalny okres wypłaty wynagrodzenia przez pracodawcę wynosi 104 tygodnie lub do dnia zakończenia umowy o pracę.

– ubezpieczenie wypadkowe: w Holandii nie ma odrębnego ubezpieczenia z tytułu wypadków przy pracy. Jeśli pracownik jest niezdolny do pracy z powodu wypadku czy choroby zawodowej, stosowane są te same reguły co w przypadku świadczeń chorobowych czy rentowych. Dodatkowo możliwe jest otrzymanie odszkodowania od pracodawcy.

– renta z tytułu niezdolności do pracy: Prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy mają pracownicy poniżej 65. roku życia, jeśli stwierdzono u nich min. 35 proc. niepełnosprawności zawodowej. Renta może przyjmować dwie postacie:

• Regeling Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsgehandicapten (WGA) – renta dla osób częściowo niezdolnych do pracy. Świadczenie jest wypłacane przez okres od 3 do 38 miesięcy. Jego wysokość zależy od stopnia niepełnosprawności i wysokości wynagrodzenia.

• Regeling inkomensvoorziening volledig en duurzaan arbeidsongeschikten (IVA) – renta dla osób całkowicie niezdolnych do pracy. Wynosi 75 proc. wynagrodzenia.

– Świadczenia macierzyńskie: Kobiecie pracującej w Holandii przysługuje prawo do 16 tygodni urlopu macierzyńskiego. Podczas tego urlopu ma prawo do zasiłku w wysokości 100 proc. wynagrodzenia. Pracownica może skorzystać z urlopu macierzyńskiego w okresie od 4–6 tygodni poprzedzających planowany poród (musi przestać pracować na 4 tygodnie przed planowaną datą porodu). Co najmniej 10 tygodni urlopu macierzyńskiego winno przypadać na okres po urodzeniu dziecka.

– Zasiłki rodzinne: zasiłek przysługuje na dzieci do 18 roku życia. Kwota świadczenia zależy od wieku dziecka i liczby członków rodziny. Zasiłek może otrzymać rodzic biologiczny, ale także wychowujący dziecko adoptowane czy przybrane.

– Zasiłek dla bezrobotnych: prawo do świadczenia mają osoby, które:

• straciły co najmniej 5 godzin pracy w tygodniu (lub jeśli pracowali mniej niż 10 godzin w tygodniu – przynajmniej połowę czasu pracy),

• mogą pracować,

• nie pobierają zasiłku chorobowego ani renty z tytułu pełnej niezdolności do pracy ani renty chorobowej,

• nie otrzymują zasiłku dla osób niepełnosprawnych (WGA) (chyba że pracowali pobierając ten zasiłek i stracili pracę),

• przepracowały 26 w ostatnich 36 tygodniach przed pierwszym dniem rejestracji jako osoba bezrobotna. Wysokość zasiłku dla bezrobotnych obliczana jest indywidualnie, w oparciu o średnią stawkę dzienną wnioskodawcy z okresów zatrudnienia. Przez pierwsze dwa miesiące bezrobotny otrzymuje 75 proc. średniej stawki dziennej. W kolejnych miesiącach zasiłek wynosi 70 proc. tej stawki. Czas otrzymywania zasiłku rożni się w zależności od długości zatrudnienia i wynosi od 3 do 38 miesięcy.

Czas pracy i urlopy

Wszystkim pracownikom w Holandii przysługuje prawo do płatnego urlopu. Jego długość jest regulowana w umowie o pracę. Minimalny wymiar urlopu wynosi czterokrotność tygodniowego czasu pracy. Na przykład jeśli osoba pracuje 40 godzin (5 dni) tygodniowo, należy jej się minimalnie 20 dni urlopu rocznie (w ten okres nie wlicza się świąt). Zatrudnionym w niepełnym wymiarze godzin przysługuje odpowiednio krótszy urlop. Prawo do urlopu nabywa się proporcjonalnie w trakcie roku. Na przykład pracownik, któremu przysługują 24 dni urlopu rocznie, nabywa prawo do 6 dni urlopu po 3 miesiącach pracy.

Zgodnie z prawem maksymalny czas pracy w Holandii wynosi 12 godzin dziennie i 60 godzin tygodniowo. Od tej reguły istnieją jednak liczne odstępstwa (np. w zależności od sektora). Na ogół w rozliczeniu 4 tygodniowym, maksymalny czas pracy nie powinien jednak przekraczać średnio 55 godzin tygodniowo i 48 godzin tygodniowo w rozliczeniu 16 tygodniowym. Po pracy pracownikowi przysługuje 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku. Ten okres może być skrócony do 8 godzin raz w tygodniu jeśli natura pracy tego wymaga. Po pięciu dniach pracy pracodawca powinien umożliwić zatrudnionemu 36 godzin nieprzerwanego wypoczynku. Od tej zasady znowu istnieją jednak wyjątki. Pracownik może w danym tygodniu odpoczywać krócej, pod warunkiem jednak, że w ciągu 14 dni będą mu przysługiwały przynajmniej 72 godziny ciągłego odpoczynku.

Świadczenia dodatkowe

Zgodnie z cytowanym przez Aleksandrę Gowling badaniem przeprowadzonym w 2013 r. przez portal Financieele Dagblad, w Holandii świadczenia dodatkowe oferuje pracownikom około 66 proc. pracodawców. Taka forma wynagradzania jest szczególnie popularna w sektorze przemysłowym, gdzie oferuje je 92 proc. firm. Benefity są mniej popularne w sektorze detalicznym (oferuje je 54 proc. pracodawców) i w małych przedsiębiorstwach zatrudniających mniej niż 10 pracowników (25 proc.). W ciągu ostatnich kilku lat w związku z kryzysem gospodarczym ponad 30 proc. firm w Holandii obniżyło wydatki na świadczenia dodatkowe. Pracodawcy głownie wycofują się z takich świadczeń jak telefony komórkowe, laptopy i diety.

Wydaje się, że formą benefitów, która cieszy się wśród holenderskich pracowników szczególnie dużą popularnością, jest elastyczny czas pracy i możliwość telepracy. Zgodnie z ankietą przeprowadzoną przez firmę konsultingową McKinsey dla Telegraff, 4 na 5 Holendrow chciałoby pracować zdalnie. Zgodnie z Netherlands Institute for Transport Policy Analysis liczba osób pracujących w ten sposób w Królestwie Niderlandów stopniowo wzrasta: w 2008 r., było to 27 proc., w roku 2012 już 32 proc. zatrudnionych.

Joanna Kłosowska
Sedlak & Sedlak

Muzyka jest dla mnie bardzo ważna.

Michał Bajor

Pobierz wydanie 10/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.