Badania profilaktyczne w kulturze korporacyjnej

Coraz więcej firm zdaje sobie sprawę, że pracownicy wręcz oczekują od pracodawcy wsparcia w ochronie zdrowia. Wyrazem tego trendu są przede wszystkim pakiety prywatnej opieki medycznej oraz karnety na różnorodne zajęcia sportowe. Działania te często są wzmacniane wewnętrznymi akcjami profilaktycznymi, które obejmują między innymi tematy związane ze zdrowym odżywianiem, aktywnością czy przeciwdziałaniem konkretnym schorzeniom.

Nasze obserwacje poparte autorskimi badaniami prowadzonymi w korporacjach sugerują, że istnieje kilka obszarów, które mogą zmaksymalizować efekty takich kampanii. Należy do nich między innymi kwestia regularnych badań profilaktycznych.

Rola pracodawcy – zachęcać czy nie?

Promowanie zdrowego odżywiania w pracy i odpowiedniej aktywności fizycznej, a nawet tworzenie środowiska motywującego do rezygnacji z wyrobów tytoniowych – są elementami tak zwanej profilaktyki pierwotnej zdrowia. Profilaktyka ta ma na celu kształtowanie dobrostanu pracownika oraz zmniejszenie ryzyka rozwoju wszelkich chorób. Obejmuje najbardziej różnorodne działania i doskonale wpisuje się w popularny wellbeing w firmach.

Jednak pomimo coraz bardziej zaawansowanych działań profilaktycznych zapadalność na schorzenia cywilizacyjne, czyli zależne od naszej diety i stylu życia, wciąż rośnie. Dotyczy to zarówno chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca (około 3 miliony chorujących osób) i nadciśnienie (obecnie około 10,5 miliona chorujących), jak i nowotworów. Okazuje się też, że pojawiają się one, niestety, coraz wcześniej, nawet tuż po ukończeniu 20. roku życia. A to w znaczący sposób wpływa na organizację pracy – ilość długookresowych zwolnień lekarskich, urlopów zdrowotnych oraz orzeczeń o niezdolności do pracy.
To wszystko sprawia, że decydenci w firmach szukają nowych sposobów, aby ochronić swoich pracowników. Jeśli mamy do dyspozycji różne narzędzia – warto w pełni skorzystać z ich możliwości. Jednym ze sposobów na znaczącą poprawę zdrowia pracowników może być zachęcanie do corocznych badań profilaktycznych. Jest to już element drugorzędowej profilaktyki zdrowia, mającej na celu wczesne wykrywanie schorzeń i szybkie wprowadzenie odpowiedniego leczenia.

Łatwo dostępne, wciąż niewykorzystywane

EdukacjaŻywieniowa.PL od 2016 roku prowadzi autorskie badania zdrowia i samopoczucia pracowników w firmach. Elementami takiego raportu są między innymi badania ankietowe i wywiady z pracownikami, zakończone szczegółowym podsumowaniem najważniejszych informacji o nawykach żywieniowych, aktywności fizycznej i dolegliwościach zdrowotnych. Na podstawie wiedzy o organizacji pracy, potrzebach pracowników i ich aktualnym stylu życia – rekomendujemy także wskazane akcje profilaktyczne. Okazuje się, że nawet w firmach oferujących pakiety prywatnej opieki medycznej nie wszyscy pracownicy korzystają z możliwości przeprowadzenia podstawowych badań. Jest to szczególnie niepokojące, ponieważ mogą je wykonać bez żadnych dodatkowych kosztów – wystarczy tylko stawić się w laboratorium. Odsetek osób, które nie wykonują badań profilaktycznych każdego roku, waha się od 30,5 do 41,8 procent w różnych firmach, a średnio wynosi 38,1 procent.
Podczas dodatkowych wywiadów prowadzonych wśród wybranych pracowników była okazja, aby szerzej porozmawiać o tym problemie. Wielu pracowników korzysta z badań laboratoryjnych tylko podczas badań okresowych z zakresu medycyny pracy, czyli mniej więcej co trzy lata. To niestety zbyt rzadko, aby wykryć pierwsze nieprawidłowości, które jeszcze nie dają objawów klinicznych. Zwłaszcza, że jednocześnie niemal 20 procent pracowników zgłasza takie problemy zdrowotne, jak otyłość, cukrzyca i insulinooporność. Również 20 procent cierpi na nadciśnienie, miażdżycę oraz inne choroby układu krążenia. W przypadku tej grupy osób, czyli pracowników już przewlekle chorujących, również około 30 procent nie wykonuje corocznych badań. Część z nich nie pozostaje nawet pod opieką lekarską, jednak większość – pomimo stałych wizyt u lekarza prowadzącego – nie dostaje zaleceń ich przeprowadzenia. Okazuje się, że pracownicy ci nie mają świadomości, że z badań przesiewowych warto korzystać co roku, nie tylko podczas kwalifikacji do pracy.

Dodatkowo badania te nie są prowadzone pomimo powtarzających się objawów, na które narzeka nawet ponad 75 procent pracowników. Są to przede wszystkim problemy żołądkowo-jelitowe, takie jak bóle brzucha, niestrawność, zgaga, wzdęcia czy odbijanie, zgłaszane przez 35 procent zatrudnionych osób. Często pojawiają się również bóle głowy (28–38,5 procent pracowników firm), rozdrażnienie i obniżony nastrój (nawet 23,8 procent) oraz problemy z koncentracją i przewlekłe zmęczenie (nawet 21,8 procent). Objawy te mogą, niestety, świadczyć o rozpoczynających się schorzeniach, takich jak insulinooporność i cukrzyca czy nadciśnienie i inne choroby układu krążenia.

Widzimy jednak również silną korelację z nieprawidłowymi nawykami żywieniowym. Połowa badanych osób nie zjada śniadań, ponad dwie trzecie zjada zbyt małą ilość posiłków w ciągu dnia i wypija zdecydowanie za mało płynów, a jedna trzecia – korzysta w pracy wyłącznie z żywności typu fast food. Pracownicy często zjadają pełnowartościowe posiłki dopiero po pracy, korzystają również ze słodyczy, którymi zastępują sobie dobrej jakości przekąski. Aż 50 procent badanych zjada słodycze każdego dnia w pracy! Wobec tych danych zdajemy sobie sprawę, w jak istotny sposób nawyki żywieniowe wpływają na efektywność, dobre samopoczucie oraz zadowolenie z pracy.

Jak zachęcać do badań i dbałości o zdrowie?

Wyniki naszych badań pokazują, że istnieje ogromna potrzeba prowadzenia kampanii profilaktycznych – nie tyle na nowych polach, takich jak badania profilaktyczne, ile w obszarach wynikających z najważniejszych potrzeb zdrowotnych pracowników. Są to przede wszystkim choroby układu krążenia, pozostające wciąż główną przyczyną zgonów w Polsce, cukrzyca typu II oraz insulinooporność, które pojawiają się w coraz młodszym wieku, a także choroby nowotworowe, również mające swój początek w coraz młodszym wieku. Wczesne działania profilaktyczne znacznie zwiększają szansę na pełne powodzenie leczenia, pozwalają wykryć zmiany we wczesnym stadium i znacznie skrócić czas rekonwalescencji.
Warto rozpocząć od podstawowych kroków, które mają na celu przedstawienie pracownikom samej oferty profilaktycznej. Warto cyklicznie informować o zakresie pakietów opieki zdrowotnej wraz z dokładną instrukcją, jak z nich skorzystać. Można również ustalić konkretny miesiąc profilaktyki zdrowia w firmie, aby dzięki skoncentrowanemu przekazowi realnie wpływać na zachowania prozdrowotne pracowników. Zapraszanie ekspertów zdrowia, takich jak lekarze, fizjoterapeuci, psychologowie czy dietetycy – jest jednym ze sposobów o wysokiej efektywności. Pozwala na indywidualne omówienie wyzwań, z którymi na co dzień mierzą się pracownicy.

Prowadząc takie spotkania i dostarczając materiały edukacyjne pracownikom, między innymi w długookresowych i powtarzających się kampaniach – widzimy realne rezultaty takich działań. Doskonale widać je na przykładzie osób, które cyklicznie biorą udział w akcjach, pokazując nam poprawione wyniki badań, dokumentując utratę masy ciała czy opowiadając o nowych, zdrowszych nawykach. Efektywne zapobieganie schorzeniom pracowników powinno być jednym z ważniejszych celów każdej firmy. Lepsze zdrowie zatrudnionych osób bezpośrednio wpływa na stabilność przedsiębiorstwa i mniejsze koszty związane z dużą rotacją, koniecznością ciągłych szkoleń czy zastępstw w przypadku długookresowych zwolnień. Pomimo podejmowanych działań profilaktycznych ilość nowych przypadków schorzeń cywilizacyjnych zamiast spadać – wciąż rośnie. W tej sytuacji warto poszukiwać nowych sposobów na zwiększenie świadomości zdrowotnej w środowisku pracy.

Magdalena Kopała
dietetyk kliniczny
EdukacjaŻywieniowa.pl

Równowaga w pracy jest najważniejsza. Ważne, aby umiejętnie organizować prywatny czas.

Michel Moran

Pobierz wydanie 02/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.