Szczepienia ochronne

W sezonie grypowym wielu pracowników jest narażonych na zachorowania. Tą kwestią w zakresie opodatkowania podatkiem od osób fizycznych zajęła się jedna ze spółek paliwowych prowadzących stacje paliw w Polsce, chcąc dokonać pokrycia zakupu kosztów szczepionek przeciwko grypie. Pracodawcy zależało przede wszystkim na zapewnieniu możliwie pełnego składu i zdrowej załogi każdej stacji paliw.

fot. istockphoto

Ostatecznie Dyrektor Izby Skarbowej w Warszawie, do którego zwróciła się spółka z prośbą o interpretację podatkową, nie podzielił stanowiska pracodawcy i nie uznał kosztów zakupu szczepionek dla pracowników za ich przychód.

Warto zwrócić uwagę, że oprócz aspektu podatkowego wynikającego z przedstawionej interpretacji za ważny został podniesiony aspekt zdrowotny postrzegany jako wyraz dbałości pracodawcy nie tylko o pracowników, lecz także o klientów stacji paliw. Zaszczepieni pracownicy nie stanowią bowiem zagrożenia dla klientów korzystających z usług oferowanych przez pracowników stacji. Natomiast na skutek niezabezpieczenia pracowników szczepionką sytuacja odwrotna jest możliwa.

Szczepienie sposobem na zmniejszenie absencji

Z punktu widzenia pracodawcy zminimalizowanie poziomu absencji pracowników jest szczególnie ważne w tym okresie. Dotyczy to w szczególności przedsiębiorców działających w branży paliwowej, gdzie pracownicy mają codzienny kontakt z klientem, a ich praca polega między innymi na obsłudze klienta, prowadzeniu sprzedaży, obsłudze kasy fiskalnej, przygotowaniu gorących posiłków, jak również na zewnątrz – obsłudze dystrybutorów, udzielaniu pomocy klientom. Pracownicy wykonują pracę przy zmiennych warunkach pogodowych oraz przy zmiennych warunkach lokalowych. Ponadto w okresie jesienno-zimowym pracownicy wielokrotnie w ciągu dnia przemieszczają się pomiędzy ogrzewanymi pomieszczeniami oraz pozostałymi częściami stacji paliw znajdującymi się na świeżym powietrzu. Powoduje to podwyższenie ryzyka zachorowania na grypę. Na podwyższenie tego ryzyka wpływa także fakt, iż pracownicy stacji paliw przy wykonywaniu swoich obowiązków mają bezpośredni kontakt z klientami, którzy mogą być także nosicielami wirusa grypy.

Nieobecność w pracy z powodu zachorowań na grypę wpływa negatywnie na organizację pracy i powoduje braki kadrowe uniemożliwiające prawidłowe funkcjonowanie pracodawcy. Dlatego też decyzja o sfinansowaniu szczepień pracownikom może być formą zabezpieczenia pracodawcy przed negatywnymi skutkami chorób i nieobecności pracowniczych. Dla pracownika szczepienia ochronne zaoferowane pracownikom będą wyrazem dbałości o ich stan zdrowia.

Uzasadnienie akcji szczepień

We wniosku o wydanie interpretacji pracodawca wskazywał między innymi na aspekt ekonomiczny akcji zakupu szczepień oraz podkreślał, że świadczenie w postaci szczepienia leży w interesie pracodawcy. Według pracodawcy pracownik wprawdzie otrzymuje korzyść w postaci świadczenia medycznego (szczepienie), jednakże korzyść zyskuje przede wszystkim pracodawca, któremu zależy, aby pracownik był obecny w pracy. I to właśnie ta korzyść – ten interes pracodawcy – jest przyczyną, dla której akcja szczepień jest organizowana.
Warunki klimatyczne panujące w Polsce oraz specyfika pracy na stacjach benzynowych powodują podwyższone ryzyko zachorowań na grypę w okresie jesiennym i zimowym. Gdy będziesz chciał jako pracodawca zorganizować dobrowolne szczepienia przeciwko grypie dla pracowników i opłacić koszty ich zakupu, możesz się liczyć z tym, że będą one stanowiły przychód pracownika ze stosunku pracy. Jednak pamiętaj, że każdy wniosek złożony przez podatnika jest rozpatrywany indywidualnie, a stanowisko organów podatkowych może zostać przedstawione w odmienny sposób.

Organizacja szczepień przez pracodawcę

Organizacja przeprowadzenia szczepień przez pracodawcę wygląda w ten sposób, że spółka nabywa odpowiednie usługi szczepień w placówkach medycznych oraz finansuje je z własnych środków. Natomiast pracownicy w żaden sposób nie partycypują, nawet częściowo, w kosztach szczepień. Następnie następuje akcja informacyjna pracodawcy dotycząca przeprowadzania szczepień ochronnych przez pracodawcę i zachęcanie do wzięcia w niej udziału. Zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa pracy szczepienia są przeprowadzane na zasadach dobrowolności, tj. pracownik może, choć nie ma obowiązku, poddać się szczepieniu na grypę. Nie istnieje bowiem prawna możliwość nakazania pracownikom poddania się szczepieniom. Stąd ze szczepień mogą skorzystać pracownicy, którzy wyrazili dobrowolną zgodę na ich przeprowadzenie.

Szczepienia jako świadczenie nieodpłatne

Mając na uwadze to, że pracownicy spółki są zatrudnieni na podstawie umów o pracę, w celu wskazania, czy szczepienia przeciw grypie stanowią przychód, należy odwołać się właśnie do art. 12 Ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych. Katalog art. 12 ww. Ustawy wymienia między innymi jako przychody ze stosunku pracy nieodpłatne świadczenia. Pracownicy nie będą bowiem ponosili kosztów szczepień, a zatem rozważyć należy, czy szczepienie będzie mogło być potraktowane na gruncie przywołanej Ustawy jako nieodpłatne świadczenie stanowiące przychód pracownika.

Interpretacja Trybunału Konstytucyjnego w sprawie K 7/13

Zauważ, że w dotychczasowej praktyce kwestia nieodpłatnych świadczeń pracowniczych budziła w przeszłości wiele kontrowersji, co doprowadziło do wydania przez Trybunał Konstytucyjny 8 lipca 2014 r. sygn. K 7/13 wyroku w sprawie nieodpłatnych świadczeń. Trybunał skonstruował wtedy trzy kryteria, zgodnie z którymi oceniać należy dane świadczenie w celu ustalenia, czy jest ono nieodpłatnym świadczeniem stanowiącym przychód podatkowy. Zdaniem Trybunału należy przyjąć, że za przychód pracownika mogą być uznane świadczenia, które:
– zostały spełnione za zgodą pracownika (skorzystał z nich w pełni dobrowolnie),
– zostały spełnione w jego interesie (a nie w interesie pracodawcy) i przyniosły mu korzyść w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatku, który musiałby ponieść,
korzyść ta jest wymierna i przypisana indywidualnemu pracownikowi (nie jest dostępna w sposób ogólny dla wszystkich podmiotów).

W przypadku szczepień na grypę opisanych we wniosku kryteria pierwsze oraz trzecie zostały spełnione. Szczepienia bowiem nie są obowiązkowe i pracownicy dobrowolnie godzą się na ich wykonanie. Dodatkowo szczepionka ma wymierną wartość, która może być przypisana indywidualnie do konkretnego pracownika. Jednakże, w opinii Spółki, kryterium drugie w niniejszej sprawie nie zostało spełnione i po stronie pracownika nie powstanie przychód. Pracodawca był jednak w błędzie.

Stanowisko organu podatkowego

W nawiązaniu do powyższego przykładu w świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego stanowiącego zdarzenie przyszłe zostało uznane za nieprawidłowe.

Aspekty szczepień w interpretacjach podatkowych

Aspekty szczepień podejmowane w interpretacjach podatkowych są rozpatrywane indywidualnie przez organy podatkowe dokonujące interpretacji. W pewnych sytuacjach generują koszty uzyskania przychodu, a w innych nie. Stąd należy stwierdzić, że wydanie interpretacji będzie zależało niejednokrotnie od przedstawionego przez wnioskodawcę stanu faktycznego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Nawet w zbliżonych stanach faktycznych mogą więc zapaść odmienne interpretacje. Ponadto należy nadmienić, że interpretacje podatkowe kształtują pewną linię wykładni obowiązującego prawa. Interpretacja wydana w konkretnej sprawie nie ma zastosowania ani konsekwencji wiążących w odniesieniu do żadnego innego zaistniałego stanu faktycznego czy też zdarzenia przyszłego.
Interpretacja indywidualna Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 16.02.2017 r. 1462-IPPB2.4511.768.2016.1.MG.

Anna Słowińska
prawnik, prezes zarządu Fundacji Lepsze Prawa Człowieka

Zaczęłam traktować ludzi jak partnerów, doceniać ich w imię zasady: chwal przy wszystkich, upominaj w cztery oczy.

Małgorzata Bieniaszewska

Pobierz wydanie 05/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.