Równe traktowanie pracowników i zakaz dyskryminacji

Przyznawanie wynagrodzenia przez pracodawcę i ustalanie jego wysokości oraz składników, choć wydaje się kwestią dość autonomiczną, musi odbywać się przy uwzględnieniu regulacji prawa pracy. Dotyczy to również świadczeń pozapłacowych oferowanych przez pracodawcę. Wynika to z podstawowej zasady prawa pracy, nakazującej równe traktowanie pracowników, a także z ustawowego zakazu dyskryminacji.

fot. freepik

Pominięcie przez pracodawcę powyższych regulacji może bowiem doprowadzić do skierowania przeciwko niemu roszczeń pracowników, które mogą być realizowane na drodze sądowej.

Zasada równego traktowania

Przepis art. 112 Kodeksu pracy mówi, że pracownicy mają równe prawa z tytułu jednakowego wypełniania takich samych obowiązków – przy szczególnym uwzględnieniu równego traktowania mężczyzn i kobiet w zatrudnieniu. Ta ogólna zasada nakazuje zatem, aby pracownicy wypełniający jednakowe obowiązki, bądź wykonujący pracę na takich samych stanowiskach, posiadali jednakowe uprawnienia – w tym również w zakresie wynagrodzenia oraz świadczeń pozapłacowych.

Konkretyzacja tej zasady została określona w treści art. 183c, według którego pracownicy mają prawo do jednakowego wynagrodzenia za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości, w zakresie obejmującym wszystkie składniki wynagrodzenia, bez względu na ich nazwę i charakter, a także inne świadczenia związane z pracą, przyznawane pracownikom w formie pieniężnej lub w innej formie niż pieniężna. Nie jest to jednak nakaz bezwzględny i możliwe jest odmienne potraktowanie pracowników w zakresie zatrudnienia, w tym wynagradzania. Odstępstwo takie musi jednak wynikać z uzasadnionej potrzeby, dla której dopuszcza się taką dyferencjację. Pośród kryteriów różnicowania wskazuje się m.in. na staż pracy, kwalifikacje, jakość i ilość świadczonej pracy, indywidualne umiejętności i dodatkowe uprawnienia. Ponadto o dyskryminacji w wynagradzaniu możemy mówić dopiero wówczas, gdy wynagrodzenie pracownika dostrzegalnie odbiega od wynagrodzenia innych pracowników wykonujących pracę jednakową lub o jednakowej wartości (wyrok Sądu Najwyższego z 7 kwietnia 2011 r. – sygn. akt I PK 232/10). Różnicowanie stanowisk i zakresu powierzonych zadań może zatem stanowić uzasadnienie dla odmiennego kształtowania sposobu wynagradzania pracowników. Naruszenie tej zasady rodzi odpowiedzialność odszkodowawczą pracodawcy, jednak wyłącznie na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, zgodnie z art. 471 w zw. z art. 300 Kodeksu pracy. Wedle ogólnych zasad dowodzenia to pracownik występujący z roszczeniami jest obowiązany do pełnego wykazania okoliczności uzasadniających jego żądanie i wskazanie stosownych dowodów, potwierdzających nierówne traktowanie oraz powstałą z tego względu szkodę i jej wysokość (wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2016 r. – sygn. akt II PK 303/14).

Zakaz dyskryminacji

Zasada powyższa znajduje rozwinięcie w dalszych przepisach Kodeksu pracy, który poświęca jej cały rozdział, co świadczy o wadze i znaczeniu regulacji. Ustawodawca ustanowił bowiem również kwalifikowaną formę naruszenia zasady równego traktowania – dyskryminację, która została usankcjonowana pośród zasad prawa pracy, w przepisie art. 113 Kodeksu pracy.

I tak przepis art. 183a nakazuje równe traktowanie pracowników w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także bez względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Artykuł dostępny tylko dla prenumeratorów!

Zaloguj się, załóż konto, zamów bezpłatną prenumeratę
i miej dostęp do wszystkich materiałów na www.miesiecznik-benefit.pl

Masz już subskrypcję? Zaloguj się!


Co otrzymasz będąc naszym czytelnikiem?

  • Bezpłatny dostęp do wszystkich materiałów publikowanych na łamach Miesięcznika „Benefit”
  • Bezpłatny dostęp do wszystkich archiwalnych wydań

Dowiedz się więcej o prenumeracie

Osiągnięty cel powoduje szczęście i satysfakcję. Im większy wysiłek, tym większa radość.

Małgorzata Wojtaczka

Pobierz wydanie 01/2020

Zobacz również

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.