Opcje na akcje

Na zachodzie bardzo popularnym świadczeniem pozapłacowym, oferowanym głównie pra-cownikom wyższego szczebla są opcje na akcje. Programy opcyjnie są tak skonstruowane, że dany pracownik otrzymuje opcje na akcje spółki w której jest zatrudniony, bądź powiązanej spółki kapitałowej. Po spełnieniu określonych warunków programu (z reguły jest to upływ czasu, w którym pracownik pozostaje w stosunku pracy, ale program może przewidywać także inne warunki) pracownik ma prawo zrealizować opcję kupna akcji danego podmiotu po określonej cenie.

Bardzo częstym uregulowaniem dotyczącym opcji na akcje jest organicznie możliwości ich zbywania w pewnym okresie czasu. Równie powszechnym rozwiązaniem jest utrata praw do opcji na akcje w przypadku, gdy zatrudniony rozwiąże umowę o pracę z dotychczasowym pracodawcą. W związku z powyższym, można postawić tezę, iż pracownikowi, któremu przyznano opcje na akcje opłaca się być lojalnym wobec aktualnego pracodawcy, mimo iż konkurencja oferuje tymczasowo lepsze warunki zatrudnienia.

Biorąc pod uwagę koszty wyszkolenia wysoko wykwalifikowanego specjalisty oraz rolę jaką pełnią kluczowi pracownicy w strukturze danej organizacji można stwierdzić, iż opcje na akcje będą coraz popularniejszym rozwiązaniem proponowanym przez polskich pracodawców. Jednakże, na chwilę obecną rozwój rynku opcji ograniczają nie do końca jasne przepisy podatkowe, które powodują znaczne rozbieżności w praktyce stosowania prawa podatkowego.

Podatnicy z niecierpliwością oczekują rozstrzygnięć, które zostaną wydane przez Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie, w wyniku skarg kasacyjnych złożonych przez organy podatkowe. Można mieć nadzieję, że NSA ostatecznie rozstrzygnie spór jak powinny być opodatkowane opcje na akcje. Kwestią do rozstrzygnięcia, która będzie przedmiotem rozważań sędziów NSA, jest to czy fakt uzyskania opcji na akcje (obojętnie od jakiego podmiotu) powinien powodować powstanie przychodu do opodatkowania, czy jednak opodatkowana powinna być dopiero chwila realizacji opcji, czyli zamiany ich na akcje bądź też czy momentem podatkowym jest dopiero chwila zbycia akcji.

Z jednej strony podatnicy wskazują, że w okresie od uzyskania opcji na akcje po ich realizację, bardzo często podatnik nie ma prawa dysponować opcjami – tj. uzyskać jakiejkolwiek kwoty z ich sprzedaży. Dodatkowo podkreśla się, że trudno wycenić jest wartość uzyskanej opcji, skoro podatnik, w sytuacji gdy nie dotrzyma warunków programu opcyjnego (np. ściśle związanych z jego osobą), może nawet nie mieć prawa do skorzystania z opcji na akcje.

Z drugiej strony organy podatkowe wskazują na konstytucyjną zasadę powszechności opodatkowania oraz przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które nie przewidują wprost przepisu zwalniającego z podatku nieodpłatne otrzymanie opcji. W przypadku gdyby NSA zajął stanowisko, iż sam fakt otrzymania opcji na akcje nie powoduje przychodu do opodatkowania wówczas zastosowanie mógłby znaleźć art. 24 ust. 11 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (dalej ustawa o PIT) przesuwający moment podatkowy na chwilę zbycia akcji. Niemniej jednak, także możliwość zastosowania art. 24 ust. 11 ustawy o PIT również budzi wątpliwości natury interpretacyjnej. Korzystne dla podatników rozstrzygnięcie NSA pozwoliłoby podatnikom na szerszą skalę korzystać z opcji na akcje, jako powszechnego świadczenia pozapłacowego.

Jednakże w sytuacji gdyby Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w momencie uzyskania opcji na akcje powstaje przychód do opodatkowania, w takim wypadku spowodowałoby to wiele problemów natury praktycznej, uniemożliwiających stosowanie opcji na akcje na szeroką skalę. Podstawowym utrudnieniem byłoby określenie wysokości przychodu, związanego z nabyciem opcji na akcje. Należy dodać, że w przypadku uznania, iż uzyskanie opcji jest przychodem do opodatkowania wówczas wartość uprzednio opodatkowana, przy zbyciu stanowiłaby koszt uzyskania przychodów dla podatnika, zgodnie z art. 22 ust. 1d ustawy o PIT, eliminując w ten sposób podwójne opodatkowane.

Na chwilę obecną, mimo niekorzystnego stanowiska prezentowanego przez organy podatkowe, można znaleźć orzeczenia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które wskazują na słuszność koncepcji prezentowanej przez podatników (patrz np. zwłaszcza wyrok WSA w Szczecinie, sygn. I SA/Sz 1006/11, wyrok WSA w Krakowie, sygn. I SA/Kr 1709/10 oraz wydane w podobnych sprawach wyroki WSA w Poznaniu, I SA/Po 758/11 i WSA w Gliwicach, I SA/ Gl 572/11). Należy jednak wskazać, iż sporną kwestię rozstrzygnie ostatecznie Naczelny Sąd Administracyjny, od którego decyzji zależy rozwój rynku opcji w Polsce.

Paweł Celiński

Myślę, że każdy sportowiec, czy mówi o tym, czy nie, jest patriotą.

Czesław Lang

Pobierz wydanie 09/2019

Zobacz również

Strajk a wynagrodzenie za pracę i benefity

Wynagrodzenie za pracę jest przeważnie rozpatrywane jako podstawowe uprawnienie pracownika, nierozerwalnie związane ze świadczeniem pracy, stanowiąc jego odpowiedni ekwiwalent i przeciwwagę. Może jednak dojść do sytuacji, w której pracodawca nie będzie miał obowiązku wypłaty wynagrodzenia, pracownik zaś nie będzie mógł skutecznie temu przeciwdziałać.

Dwie instytucje

Badania przeprowadzone we wrześniu 2017 r. roku przez Kantar TNS „Czy pieniądze szczęścia nie dają?” pokazują, że Polacy najwyżej cenią sobie wynagrodzenie i jest ono wskazywane jako czynnik decydujący przy zmianie zatrudnienia. Wśród innych aspektów mogących mieć znaczenie dla takiej decyzji znalazły się świadczenia pozafinansowe.

Sposoby regulowania świadczeń pozapłacowych

Pracownicze świadczenia pozapłacowe, czyli tzw. benefity pracownicze, stanowią istotną część wynagrodzenia pracownika. Instytucja ta nie została usankcjonowana w treści przepisów Kodeksu pracy, stąd ich wprowadzenie do systemu wynagradzania w sposób jasny i przejrzysty nierzadko wymaga wprowadzenia odpowiedniej regulacji.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.