Nieodpłatne udostępnienie samochodu – podatek VAT

Obowiązująca od początku kwietnia 2011 r. nowelizacja przepisów z zakresu ustawy o podatku od towarów i usług (VAT) spowodowała, że na nowo podjęto dyskusję o zakresie opodatkowania nieodpłatnych wydań towarów oraz nieodpłatnego świadczenia usług. Jakkolwiek zagadnienie to dotyczy różnorodnych aktywności podejmowanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, przede wszystkim zaś działań promocyjnych i rekla-mowych, to – o czym często się zapomina – ma także wpływ na opodatkowanie świadczeń pracowniczych.

Zgodnie z brzmieniem znowelizowanego przepisu art. 8 ust. 2 uvat, za odpłatne (a więc podlegające opodatkowaniu podatkiem VAT) świadczenie usług uznaje się również: (1) użycie towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa podatnika do celów innych niż jego działalność gospodarcza, w tym do celów osobistych podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników – o ile podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego od tych towarów, (2) nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników, oraz wszelkie inne nieodpłatne świadczenie usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

Sposób sformułowania ww. przepisu sprawia, że lista objętych nim czynności jest bardzo szeroka. Co więcej, cytowany przepis bezpośrednio powołuje jako czynność opodatkowaną świadczenia „na cele osobiste podatnika lub jego pracowników, w tym byłych pracowników”.

W praktyce nie zawsze jasne jest rozgraniczenie sytuacji opisanych w punkcie (1) – użycie towarów i w punkcie (2) – świadczenie usług. Należy jednak założyć, że do kategorii „użycia towarów stanowiących część majątku przedsiębiorstwa podatnika” zaliczymy na przykład udostępnienie pracownikowi samochodu będącego własnością pracodawcy, zaś do „usług świadczonych nieodpłatnie” – udostępnienie przez pracodawcę auta wynajętego lub auta w leasingu.

Kolejne zagadnienie, które rodzi wątpliwości, to celowość wprowadzenia przez ustawodawcę sformułowania o „świadczeniu usług do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika”, które zastąpiło wcześniejsze odwołanie do „usług związanych z prowadzeniem przedsiębiorstwa”. Ta ostatnia kwestia wydaje się zresztą kluczowa dla możliwości uniknięcia przez pracodawcę obowiązku samoobciążenia się podatkiem VAT w przypadku świadczenia na rzecz pracowników usług bez pobrania należności (takich jak udostępnienie samochodów, zapewnienie bezpłatnych przewozów, nieodpłatne udostępnienie obiektów wypoczynkowych czy ponoszenie za pracownika kosztów zajęć sportowych).

Na pierwszy rzut oka wydaje się oczywiste, że świadczenia finansowane przez pracodawcę na rzecz pracowników są realizowane dla „celu działalności gospodarczej” pracodawcy. Ich rola jest bowiem zbliżona do tej, jaką odgrywa wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę i jego składniki: mają one „zadowolić” pracownika, zmotywować go do bardziej efektywnej pracy, przywiązać do pracodawcy. W konsekwencji więc pracodawca realizuje na rzecz pracowników przedmiotowe świadczenia z myślą o własnej korzyści.

Co więcej, przyznanie przedmiotowych świadczeń jest związane z istnieniem stosunku pracy pomiędzy świadczącym a usługobiorcą, nawiązanego z pracownikiem w ramach prowadzonego przez pracodawcę przedsiębiorstwa. W konsekwencji ewentualne świadczenie uzyskane przez pracownika stanowi dla tego ostatniego przychód ze stosunku pracy, dla pracodawcy zaś – koszt uzyskania przychodów. Możliwość zaliczenia w koszty kwot wydatkowanych na rzecz pracowników wynika z ich związku z przychodem, a zatem z działalnością gospodarczą pracodawcy (przypomnijmy, że kosztami uzyskania przychodów są „koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów”). W konsekwencji zostaje spełniony warunek z art. 8 ust. 2 uvat.

Niestety, powyższe argumenty są odrzucane przez organy podatkowe, które podkreślają, że „przez usługi niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa należy uznać te usługi, których świadczenie odbywa się bez związku z potrzebami prowadzonej działalności. Mając na uwadze powyższe, nie można zgodzić się ze stwierdzeniem […], iż każda usługa świadczona na rzecz pracownika jest związana z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą”.

W konsekwencji „udostępnianie pracownikom samochodów służbowych do celów prywatnych spełnia przesłanki uznania tej czynności za nieodpłatne świadczenie usług na cele osobiste pracowników, a czynność ta podlega opodatkowaniu podatkiem VAT” ( interpretacje – sygn. ITPP1/443-674/07/ KM i sygn. ITPP1/443-1124/09/DM, Dyrektor IS w Bydgoszczy). „Użytkowanie samochodu do celów prywatnych odbywa się w interesie pracownika i jest związane z korzyściami osobistymi tego pracownika, a nie zaś z prowadzonym przez pracodawcę przedsiębiorstwem ” (interpretacja o sygn. IP-PP2-443-582/07-2/KCH, Dyrektor IS w Warszawie).

„Osoba użytkująca samochód do celów prywatnych odnosi wymierne korzyści związane z określonym zachowaniem świadczącego, a więc zachowanie to jest świadczeniem usługi. Ustawodawca nie wyłączył z zakresu opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności, które stanowią formę nieodpłatnego użyczenia samochodu służbowego do prywatnych celów pracownika. Brak jest zatem podstaw, aby świadczenie usługi, w wyniku którego następuje konsumpcja, która co do zasady jest obciążona ciężarem ekonomicznym podatku, była w przedstawionej sytuacji od tego ciężaru uwolniona. Reasumując, […] przekazanie pracownikom do używania samochodu służbowego do celów prywatnych jest nieodpłatnym świadczeniem usług, o którym mowa w art. 8 ust. 2 ustawy o VAT podlegającym opodatkowaniu tym podatkiem. Podstawą opodatkowania jest obrót, tj. kwota należna z tytułu sprzedaży, pomniejszona o kwotę należnego podatku” (interpretacja o sygn. IPPP3/443-30/08-3/MM, Dyrektor IS w Warszawie).

Należy jeszcze przypomnieć, że Minister Finansów zdecydował się na odsunięcie w czasie opisanego tu obowiązku samoopodatkowania podatkiem VAT czynności wykorzystania przez podatnika (tu: pracodawcę) samochodów osobowych na cele niezwiązane z prowadzeniem przedsiębiorstwa; obowiązek ten będzie obciążał pracodawców dopiero od 1 stycznia 2013 roku.

Tak więc od 2013 roku należy spodziewać się wzmożonego zainteresowania organów podatkowych sposobem rozliczenia dla celów podatku VAT samochodów osobowych udostępnionych przez pracodawcę na prywatne cele pracowników. Trzeba założyć, że organy podatkowe będą powszechnie wymagać od pracodawców samoobciążenia się tym podatkiem. Jednak, jak wskazano powyżej, pracodawca nie musi zgadzać się z takim stanowiskiem – trudno b wiem zaprzeczyć związkowi pomiędzy udostępnieniem pracownikowi auta a działalnością gospodarczą pracodawcy. Świadczenie pracodawcy na rzecz pracownika ma przecież wyraźny cel gospodarczy: jest nim wynagrodzenie pracownika za dobrą pracę i skłonienie do większej efektywności, a w konsekwencji zabezpieczenie interesu ekonomicznego pracodawcy.

Dorota Walerjan

Myślę, że każdy sportowiec, czy mówi o tym, czy nie, jest patriotą.

Czesław Lang

Pobierz wydanie 09/2019

Zobacz również

Strajk a wynagrodzenie za pracę i benefity

Wynagrodzenie za pracę jest przeważnie rozpatrywane jako podstawowe uprawnienie pracownika, nierozerwalnie związane ze świadczeniem pracy, stanowiąc jego odpowiedni ekwiwalent i przeciwwagę. Może jednak dojść do sytuacji, w której pracodawca nie będzie miał obowiązku wypłaty wynagrodzenia, pracownik zaś nie będzie mógł skutecznie temu przeciwdziałać.

Dwie instytucje

Badania przeprowadzone we wrześniu 2017 r. roku przez Kantar TNS „Czy pieniądze szczęścia nie dają?” pokazują, że Polacy najwyżej cenią sobie wynagrodzenie i jest ono wskazywane jako czynnik decydujący przy zmianie zatrudnienia. Wśród innych aspektów mogących mieć znaczenie dla takiej decyzji znalazły się świadczenia pozafinansowe.

Sposoby regulowania świadczeń pozapłacowych

Pracownicze świadczenia pozapłacowe, czyli tzw. benefity pracownicze, stanowią istotną część wynagrodzenia pracownika. Instytucja ta nie została usankcjonowana w treści przepisów Kodeksu pracy, stąd ich wprowadzenie do systemu wynagradzania w sposób jasny i przejrzysty nierzadko wymaga wprowadzenia odpowiedniej regulacji.

Ta strona wykorzystuje pliki cookies (niewielkie pliki tekstowe przechowywane przez przeglądarkę internetową na urządzeniu użytkownika) m.in. do analizy statystycznej ruchu, dopasowania wyglądu i treści strony do indywidualnych potrzeb użytkownika. Pozostawiając w ustawieniach przeglądarki włączoną obsługę plików cookies wyrażasz zgodę na ich użycie. Jeśli nie zgadzasz się na wykorzystanie plików cookies zmień ustawienia swojej przeglądarki. Więcej znajdziesz w Polityce Prywatności.