Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Rozwój

Wewnętrzne JA

Wewnętrzne JA
fot.istockphoto
Komunikacja to sposób porozumiewania się dwóch lub większej liczby osób za pomocą wypowiadanych słów oraz z wykorzystaniem określonych zachowań. Wbrew pozorom nie jest ona procesem tak prostym, jak się wydaje.

Wielokrotnie każdy z nas na pewno zastanawiał się, dlaczego w konkretnym przypadku doszło do kłótni i pojawiły się silne emocje, skoro każdy z adwersarzy wyrażał tylko własny punkt widzenia. Często wiele osób zadaje sobie również pytanie, dlaczego po rozmowie z bliską osobą czuje się brak zrozumienia z jej strony i co jest powodem tego, że z jedną osobą można się wspaniale porozumieć, a w przypadku drugiej pojawia się już problem. Na te i inne pytania można uzyskać odpowiedź, poznając analizę transakcyjną Erica Berne’a.
Eric Berne wyróżnił trzy stany naszego „ja”, którymi posługujemy się w kontaktach z innymi ludźmi: Rodzic, Dziecko i Dorosły. By zrozumieć relacje i zachowania podczas rozmowy z innymi osobami, a także uniknąć w przyszłości konwersacji prowadzących do konfliktu, należy poznać te trzy stany „ja”.

RODZIC
Rodzic to stan „ja” stanowiący zbór norm i zasad wpajanych nam przez rodziców od najmłodszych lat. To reguły, mówiące np. o tym: jak zachowywać się wśród dzieci w piaskownicy, jak obchodzić się ze sprzętami AGD w kuchni czy też w jaki sposób podawać dłoń przy powitaniu. Instrukcje zostały wgrane w nasze umysły na stałe, dzięki czemu ułatwiały one funkcjonowanie, a z czasem ich działanie stało się automatyczne. Były one wywoływane w konkretnych momentach (np. przy niesubordynacji), i z czasem Rodzic zaczął podsuwać naszemu „ja” schematyczne, tendencyjne rozwiązania, zwalniając przy tym wewnętrznego Dorosłego od ciężkiej pracy związanej z analizą sytuacji i podejmowaniem drobnych decyzji. Aby rozpoznać podczas rozmowy, że u naszego rozmówcy dominuje wewnętrzny Rodzic, należy wsłuchać się w jego słowa, ponieważ najczęściej posługuje się on takimi zwrotami, jak: „zawsze” i „nigdy”, a także sugeruje, jak być powinno lub czego nie wolno. Jego komunikaty są pełne nakazów oraz osądów wartościujących.

DZIECKO
Spontaniczność, nowe doświadczenia, radość, szaleństwo – tak można określić wewnętrzne dziecko, które jest zbiorem wszystkich emocji, zarówno zdrowych pragnień, jak i negatywnych przeżyć wyniesionych z dzieciństwa. Zwroty charakterystyczne z pozycji dziecka to m.in.: „nienawidzę”, „chcę” oraz „uwielbiam”. To też takie zachowania, jak: dąsy, marudzenie i płacz, ale z drugiej strony – ogromna radość, śmiech i podskoki. Spora dawka emocji, które przynosi ten stan, może jednak prowadzić do zatracenia się, dlatego warto kontrolować wewnętrzne dziecko, pozwalając sobie na zabawę i szaleństwo tylko w niektórych sytuacjach.

DOROSŁY
Dorosły jest niczym komputer, który zbiera dane, analizuje je i wykonuje odpowiednie działania. Rolą Dorosłego jest znalezienie równowagi między regułami Rodzica a potrzebami Dziecka. Jego zadanie polega również na sprawdzaniu tego, co dzieje się wewnątrz, tj. na wykorzystaniu rady wewnętrznego Rodzica i wysłuchaniu potrzeb oraz reakcji Dziecka. Posiadając dane dotyczące świata wewnętrznego oraz zewnętrznego, Dorosły jest w stanie przewidzieć konsekwencje pewnych zachowań i podjąć najlepsze w danym momencie decyzje.

POPRAWNA KOMUNIKACJA
Optymalną formą komunikacji jest wychodzenie z pozycji Dorosłego, który po przeanalizowaniu sytuacji odnosi się do faktów, rozsądnie argumentując swoje stanowisko. Stanowi to opozycję do zachowań Rodzica, którego twarde zasady mogą pogorszyć sytuację, oraz Dziecka reagującego zbyt emocjonalnie i spontanicznie. Warto jest zatem wzmocnić swoje „ja” Dorosłego, bo to właśnie on sprowadza rozmowę na odpowiedni tor. Najprościej rzecz ujmując, do niczego dobrego nie doprowadzi sytuacja, kiedy to osobie przyjmującej stanowisko Dziecka będą wysyłane komunikaty jak do Rodzica. Jednak nie zawsze Dorosły jest odpowiednią rolą, którą należy przyjmować w komunikacji. Istotną zasadą analizy transakcyjnej jest komunikacja komplementarna. To oznacza, że najlepiej się rozmawia, będąc na tej samej pozycji co nasz rozmówca, czyli np. Dziecko z Dzieckiem, a Rodzic z Rodzicem. Inną, poprawną konfiguracją jest zapewnienie odbiorcy komunikacji z pozycji Rodzica, kiedy ten oczekuje z pozycji Dziecka, że otrzyma odpowiednią opiekę i w ten sposób zostaną opanowane jego emocje.
Aby móc właściwie zarządzać swoimi wewnętrznymi stanami, należy w pierwszej kolejności dokładnie obserwować siebie i inne osoby. Kolejnym krokiem jest uświadomienie sobie i swojemu rozmówcy stanów „ja” biorących udział w komunikacji. Ważnym elementem jest również ochrona wewnętrznego dziecka, by uniknąć zranienia i wdania w niepotrzebne „przekomarzanie się”. Istotne jest oprócz tego wysłuchanie głosu zarówno wewnętrznego Rodzica, jak i Dziecka. Jednocześnie należy pamiętać o tym, by na problemy odpowiadać zawsze z pozycji Dorosłego, ponieważ chroni to przed konfliktem.

DORTA GRABOWSKA
kierownik sekcji szkoleń i rozwoju,
dorota.grabowska@ gpgoldwin.pl

Bibliografia:
– Matthew McKay, Martha Davis, Patrick Fanning, „Sztuka skutecznego porozumiewania się”, GWP 2007.
– Eric Berne, „W co grają ludzie. Psychologia stosunków międzyludzkich”, PWN 2011.

2018-01-09 15:19 Opublikował: Benefit

Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.