Miesięcznik Benefit – miesięcznik kadrowych, kierowników i dyrektorów HR

Strona główna » Rozwój

Pułapki podświadomości – projekcje

Pułapki podświadomości – projekcje
fot. istockphoto
O tym, że zawód „szefa” ma swoje blaski i cienie, przekonał się chyba każdy, kto choć raz stanął przed wyzwaniem zarządzania zespołem. Choć obowiązków jest w takim przypadku cała masa, należy zadbać przede wszystkim o jeden, bardzo istotny element – o budowanie relacji z podwładnymi poprzez poprawną komunikację, by wszyscy członkowie zespołu czuli się ważni i szanowani.

Prawdopodobnie każdy pracownik przeżył chociaż raz w swojej karierze zawodowej sytuację, w której to mijając na korytarzu szefa, usłyszał: „Za pół godziny przyjdź do mnie, musimy porozmawiać”, po czym bez żadnego wyjaśnienia szef wrócił do siebie, pozostawiając pracownika w emocjach i z ponurymi myślami: „Co zrobiłem źle?”, „Pewnie szef chce mnie zwolnić” czy też „Stało się coś złego”.
Z takimi przemyśleniami ze strony pracownika mamy do czynienia, gdy otrzymuje on od nas tylko szczątkowe informacje bez dokładnych wyjaśnień i argumentacji. Rodzi to u niego niepewność i strach oraz uruchamia mechanizm obronny, nazwany przez Zygmunta Freuda projekcją. Polega ona na przypisywaniu innym ludziom negatywnych motywów ich postępowania oraz cech i uczuć funkcjonujących zwykle w podświadomości. Innymi słowy pracownik poddany projekcji dopisuje sobie określony scenariusz do konkretnej sytuacji, niestety analizując zwykle te negatywne możliwości jego zakończenia.
W ujęciu terapii Gestalt projekcją jest z kolei zrzucanie na otoczenie odpowiedzialności za to, co powstaje w podświadomości (a więc impulsów, pragnień, ocen). Zdominowanie osobowości przez ten mechanizm powoduje, że świat jest postrzegany jako miejsce prywatnych konfliktów.
Przykładowo, gdy szef informuje pracownika, że za pół godziny czeka na niego w biurze, taki pracownik przeżywa silny stres, jeśli podejrzewa, że może mieć to związek np. z nieterminowo lub z niepoprawnie wykonanym zadaniem. Związane z tym negatywne emocje sprawiają, że zrzuca on winę na swojego przełożonego, bo przecież to właśnie szef jest zły i skoro nie pomógł mu przy wykonywanym zadaniu, też jest poniekąd odpowiedzialny za jego negatywny efekt.
Projekcje mogą mieć wiele powodów. Jednym z nich są często negatywne przeżycia z dalekiej przeszłości. Dzieje się tak np. wtedy, gdy pracownik przerzuca na przełożonego cechy swojego ojca, od którego był uzależniony, i automatycznie czuje się również uzależniony od swojego przełożonego. Projekcje to mechanizm obronny, przez który można wpaść w pułapkę. Przykładowo, gdy ziewamy w trakcie rozmowy z osobami narażonymi na projekcje, nie myślą one wcale o tym, że mieliśmy ciężką, nieprzespaną noc. Ich wyobrażenie jest takie, że są one po prostu ignorowane i nudzimy się w ich towarzystwie. Dopóki nie zostanie głośno podany powód naszego zachowania, odbiorca takiego komunikatu pozostanie z negatywną, często niepoprawną interpretacją sytuacji.
Projekcje występujące u pracowników zdecydowanie negatywnie wpływają na zaufanie w stosunku do przełożonego i utożsamianie się z firmą. U osób, u których tworzą się projekcje, spada efektywność i pojawiają się skłonności do plotkowania, co czasem może nawet doprowadzić do buntu grupowego. Co zatem należy zrobić, aby nie dopuścić do tego typu sytuacji?

SPOSOBY NA UNIKANIE PROJEKCJI U PRACOWNIKÓW
Aby uniknąć problemu projekcji u swoich pracowników, rozpoczynając pracę z nowym zespołem bądź też z osobami dołączającymi do grupy, należy wygłosić tzw. „exposé szefa”. Przygotowanie się do takiej przemowy wymaga zadania sobie dwóch podstawowych pytań. Pierwsze z tych pytań brzmi: „Jakie są moje minimalne wymagania co do pracy podwładnych?”. Odpowiedź na nie pozwala na ustalenie sobie granic, po których przekroczeniu trzeba sięgnąć po narzędzie w postaci kary. Kolejne bardzo ważne pytanie brzmi następująco: „Jakie są moje maksymalne preferencje?”. Dzięki odpowiedzi na nie można ustalić sobie z kolei, jakiego rodzaju zachowania będą nagradzane. U każdego szefa odpowiedzi na oba pytania będą inne.
Przy wygłaszaniu exposé warto stosować konkretne zwroty, takie jak: „nie będę tolerował…”, „bezwzględnie będę wyciągał konsekwencje za ….”, „szczególnie będę doceniać…”, „najbardziej będę nagradzał…” itp. Jasne określenie granic w „exposé szefa” pozwoli na uniknięcie wielu nieporozumień i konfliktów. Jako przykład można podać sytuację, w której handlowcy myślą, że są rozliczani przede wszystkim za wyniki sprzedażowe, a w rzeczywistości szef najbardziej docenia lojalność i pracowitość.
Oprócz tego, co się powie w „exposé szefa”, warto jest także zwrócić uwagę na słowa wypowiadane na co dzień. Przede wszystkim opłaca się zawsze mówić głośno pracownikom: „po co”, „dlaczego”, „w jakim celu”, „co się stanie, jeśli tego nie zrobimy”, „co nam da wykonanie tego zadania”. Pracownik, wiedząc o motywach swoich działań, unika dopisywania sobie negatywnych scenariuszy oraz uczucia niepokoju. Dzięki temu można liczyć na pełne oddanie pracowników, którzy staną murem za szefem w niemal każdej sytuacji, gdyż dzięki jego szczerości i jasności przekazywanych komunikatów będą się czuli częścią firmy.

RYZYKO WPADNIĘCIA W PUŁAPKĘ PROJEKCJI PRZEZ SZEFA I JAK TEGO UNIKNĄĆ?
Co ciekawe, także sam szef może wpaść w pułapkę projekcji. Dzieje się tak bardzo często, np. podczas prowadzenia procesu rekrutacji. Przykładem jest tutaj sytuacja, w której rekruter złości się na kandydata za to, że spóźnił się on na spotkanie, nawet jeśli była to wyjątkowa sytuacja, a tak naprawdę kandydat jest punktualną osobą. Dzieje się tak w związku z tym, że szef sam jest spóźnialskim i nie znosi tego u siebie. W rekrutacji projekcja może występować bardzo często, a proces uniknięcia pułapki projekcji wymaga dużej świadomości siebie u osoby prowadzącej wywiad.
Podstawowym i niezwykle ważnym elementem, który pozwoli na ochronę siebie i innych przed projekcjami, jest wiedza na temat tego, jak one funkcjonują. Kolejnym niezwykle ważnym aspektem jest czujność podczas rozmowy i rozpoznanie, czy ocena zachowania danej osoby lub tego, co mówi, jest obiektywna, czy jednak istnieje możliwość, że zadziałała projekcja. Istotne jest również to, by podczas rozmowy dopytywać o szczegóły pozwalające w pełni zrozumieć punkt widzenia i zachowanie rozmówcy, a tym samym uniknąć dopisywania sobie określonych scenariuszy. Narzędziem pomocnym będzie oprócz tego rzetelna literatura, która nie tylko wyjaśni, jakie są mechanizmy działania projekcji, lecz także zasugeruje sposób, w jaki należy się przed nią bronić.

DOROTA GRABOWSKA
kierownik sekcji szkoleń i rozwoju Grupa Prawna Goldwin S.A.
dorota.grabowska@gpgoldwin.pl

2017-07-10 14:04 Opublikował: Benefit



Reklama:

tel. kom: 508-548-308

Redakcja:

Newsletter


Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych w celach marketingowo-promocyjnych oraz na otrzymywanie od Spółki oraz podmiotów wchodzących w skład Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. za pomocą środków komunikacji elektronicznej
... Rozwiń
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych przez Spółkę, zgodnie z ustawą z dn. 29.08.1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 101 poz. 926, ze zm.) w celach marketingowo-promocyjnych oraz wyrażam zgodę na otrzymywanie od Spółki i informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.). Jednocześnie wyrażam zgodę na przekazanie moich danych osobowych przez Spółkę podmiotom z Grupy Kapitałowej Benefit Systems S.A. w celach marketingowo promocyjnych związanych z promocją lub reklamą produktów i usług oferowanych przez te podmioty jak również wyrażdam zgodę na otrzymywanie od tych podmiotów informacji handlowych za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zgodnie z ustawą z dn. 18.07.2002r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz. U. Nr 144, poz. 1204 ze zm.) Zgody mogą być odwołane w każdym czasie. Administratorem danych osobowych jest Benefit IP Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowa ul. Canaletta 4, 00-099 Warszawa. Dane osobowe będą przetwarzane w celach marketingowych i nie będą udostępniane innym odbiorcom. Ich podanie jest dobrowolne, a każda osoba ma prawo dostępu do treści swoich danych, ich poprawiania oraz wyrażenia sprzeciwu wobec ich przetwarzania.